Πώς μπορείς να χωρέσεις μέσα σε λίγες γραμμές την ιστορία θανάτου 350.000 χιλιάδων ψυχών, ένα ακόμη αιματοβαμμένο κομμάτι της ελληνικής Ιστορίας που αναζητεί για παραπάνω από έναν αιώνα δικαιοσύνη;
Αντικειμενικά δε μπορείς. Οφείλουμε όμως να διατηρούμε τη μνήμη ζωντανή, κυρίως για τις νέες γενιές διότι η Ιστορία όσο πικρή κι αν είναι μιλάει, συμβουλεύει, καθοδηγεί και προειδοποιεί για τους ακοίμητους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες που παραμονεύουν ανακυκλωμένοι.
Η αυριανή ημέρα, 19 Μαΐου 2025, αποτελεί Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Στις 24 Φεβρουαρίου του 1994, ύστερα από δεκαετίες, η Ελληνική Βουλή αναγνωρίζει τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και ορίζεται η 19η Μαϊου ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Ελληνισμού του Πόντου, με το Ν. 2193/1994 (Α΄32) και με το Π.Δ. 99/1994 (ΦΕΚ 78/Α/1994).
Οι θηριωδίες κατά των Ελλήνων του Πόντου και το σχέδιο του αφανισμού
Η άνοδος των Νεοτούρκων, αποτέλεσε το ορόσημο για την αντίστροφη πορεία του ελληνισμού στη Μικρά Ασία. Οι Νεότουρκοι με την απόλυτη πλειοψηφία τους στις εκλογές του 1908, ξεκαθάρισαν τους πολιτικούς τους στόχους, αλλά και τις προθέσεις τους απέναντι στις χριστιανικές εθνότητες. Οι Νεότουρκοι στράφηκαν εναντίον των Ελλήνων της Αυτοκρατορίας, γιατί ήταν το δυναμικότερο στοιχείο στην οικονομία, το εμπόριο, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, και επιπλέον, ήταν πληθυσμιακά μεγάλο, εξαπλωμένο σε στρατηγικά σημεία της αυτοκρατορίας και υπήρχε ο κίνδυνος να κυριαρχήσει σε περίπτωση ισοπολιτείας. ( Από “Η Αμισός του Πόντου” – Θωμάς Αλεξιάδης)
Στις 19 Μαΐου του 1919, ο Κεμάλ Ατατούρκ αποβιβαζόταν στη Σαμψούντα, δρομολογώντας μία ανελέητη σφαγή στο πλαίσιο αφανισμού των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Οι φρικαλεότητες όμως των εθνικιστών Νεοτούρκων κατά των Ελλήνων (και των Αρμενίων) είχαν ξεκινήσει ήδη πιο νωρίς με την έναρξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου.
Τα περιβόητα “αμελέ ταμπουρού”, η εξορία ηλικιωμένων και των γυναικόπαιδων από τα παράλια προς την ενδοχώρα με το πρόσχημα της ασφάλειας, το οποίο ουσιαστικά σήμαινε βέβαιο θάνατο από τις κακουχίες, υπήρξε το πρώτο μέρος του σχεδίου εξόντωσης.
Τα “αμελέ ταμπουρού” που καταγράφει από τις βιωματικές μνήμες του ο Ηλίας Βενέζης στο μυθιστόρημα/χρονογράφημα “Το νούμερο 31328” είναι ιστορικό τεκμήριο ενός εγκλήματος, το οποίο παραμένει έως σήμερα ατιμώρητο και λησμονημένο. Ο συγγραφέας Ηλίας Βενέζης ήταν από τους ελάχιστους τυχερούς που κατάφεραν να επιστρέψουν σώοι στην πατρίδα, μετά από 14 μήνες μέσα στην κόλαση των Ταγμάτων «εργασίας» που είχαν στήσει οι Νεότουρκοι στην Ανατολή.
Απόσπασμα από το βιβλίο
“– Τι θα γίνουν τόσα κόκαλα; Αναρωτιέται μια στιγμή ένας.
Ο Μίλτος τον κοιτάζει ήρεμα.
– Δεν ξέρεις τι γίνεται με τα κόκαλα;
– Όχι.
– Κοπριά, σύντροφε.
– Τι έκανε, λέει;
– Κοπριά, σύντροφε. Θα δεις μια μέρα που θα μοσκοπουληθούν. Θα δης…
Ήταν ταξιδεμένος ο Μίλτος. Ήξερε”.
Κι όντως ήξερε ο Μίλτος, όπως θα διαβάσετε παρακάτω…
Στη δεύτερη φάση του αφανισμού ο Ατατούρκ -τον οποίον στη σύγχρονη Ελλάδα αποφασίσαμε να εγκαθιδρύσουμε τιμητικά στην πόλη της Θεσσαλονίκης– έβαζε την ταφόπλακα του ελληνισμού στον Πόντο αν όχι με τις ευλογίες αλλά σίγουρα με την ανοχή των Ευρωπαίων.
“Η κατάσταση στον Πόντο μετά τον Μάιο του 1919 άρχισε να επιδεινώνεται καθώς έγινε μία από
τις κύριες περιοχές δράσης του Μουσταφά Κεμάλ…ο Κεμάλ αποβιβάστηκε στην Αμισό στις 6/19 Μαΐου 1919,
σαν απεσταλμένος του σουλτάνου και της κυβέρνησης και με έγκριση των Βρετανών, ως
γενικός στρατιωτικός επιθεωρητής του Τρίτου…ο Κεμάλ ερχόμενος σε
συνεννόηση με τους Νεοτούρκους και συγκροτώντας τη μυστική οργάνωση Μουταφάι Μιλλί
(Mutafai Milliye) με σκοπό να οργανώσει την αντίσταση κατά των Ελλήνων. Αρχικός στόχος
ήταν η κατάπνιξη των ελληνικών ανταρτικών ομάδων του Πόντου και η εξόντωση των Ελλήνων
του Πόντου…Το πιθανότερο είναι ότι είχε σταλεί από τον σουλτάνο εν γνώσει του για να οργανώσει την
αντίσταση κατά των Ελλήνων και όχι όπως υποστήριζαν οι σουλτανικοί για να απαλλαγούν
επειδή ήταν επικίνδυνος στην Κων/πολη. Φαινομενικά μόνο υπήρχε αντιπαλότητα και για να
εξυπηρετούνται τα συμφέροντά τους…Ο Βρετανός αρμοστής έδειξε ιδιαίτερη ανοχή στη δράση που ανέπτυξε ο Κεμάλ…ο Κεμάλ κατάλαβε ότι ο μόνος τρόπος να επικρατήσει ήταν η τουρκοποίηση των μουσουλμανικών
πληθυσμών και η εξόντωση, μέσω της συνέχισης της γενοκτονίας, ή ο εξοβελισμός των
χριστιανικών γηγενών πληθυσμών, των Ελλήνων κυρίως και των Αρμενίων δευτερευόντως.
Συνέχισε δηλ. την πολιτική των Νεοτούρκων, μόνο αυτή τη φορά με αποφασιστικότερα βήματα…” (Οι προσπάθειες των Ελλήνων του Πόντου για αυτοδιάθεση κατά το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας 1916-1922, Διδακτορική Διατριβή του Ευρυπίδη Π. Γεωργανόπουλου)
Η επιστολή της Επιτροπής Ποντίων προς την ελληνική κυβέρνηση τον Ιούλιο του 1920 αποτελεί μία ελάχιστη απόδειξη για την τραγωδία που επικρατούσε:
«Πανταχόθεν του Πόντου αγγέλονται σφαγαί.. εις Κερασούντα.. εις Τραπεζούντα και αλλού. Εάν κατάστασις συνεχιστεί, Ελληνισμός Πόντου εξαφανισθήσεται, πριν η διπλωματία προλάβει ασχοληθεί περί αυτού».
Οι θηριώδες που ακολούθησαν δεν μπορούν να αποτυπώσουν τη φρίκη με λέξεις. Βιασμοί, παλουκώματα στις πλατείες των χωριών, αποκεφαλισμοί, λεηλασίες, καταστροφές, βασανιστήρια μέχρι θανάτου.
“Δεν ξέρω πόση ώρα είχε περάσει, τα παιδιά όμως δεν άντεξαν πολύ. Τα βασανισμένα και μελανιασμένα απ’ το κρύο κορμάκια τους ήταν πια άψυχα. Και εκείνοι συνέχιζαν. Συνέχιζαν αχόρταγα να κακοποιούν τα μωρά και τώρα που ήταν νεκρά….Η Αντωνία και η Ουρανία δεν άντεχαν πια, ικέτευαν να τις σκοτώσουν! Τότε ο πιο μεγάλος απ’ όλους – τσαούσης τους ήταν, θαρρώ – έβγαλε ένα μικρό τενεκέ. Μετά περιέλουσε τις δυο γυναίκες και τα νεκρά μωρά με το πετρέλαιο που περιείχε ο τενεκές και άναψε ένα σπίρτο και τους το πέταξε, γελώντας σαν τρελός…»
(Αποσπάσματα, αληθινές μαρτυρίες, από το βιβλίο “Οι Νεράιδες του Πόντου”, Αγγελική Παμπουκίδου)
Έτερο παράδειγμα των απάνθρωπων δολοφονιών βλέπουμε σε μία σειρά ερωτημάτων του Πατριαρχείου προς την κυβέρνηση Κεμάλ:
Γιατί βιάστηκαν με τον φριχτότερο τρόπο οι εκτοπιζόμενες γυναίκες, πολλές από τις οποίες μεταφέρθηκαν σε τουρκικά χαρέμια; Γιατί στην Κάβζα (Θέρμαι Φαζημωνητών) οι συνοδοί στρατιώτες οργίασαν πάνω στις Ελληνίδες, που τις επέβαλαν τάχα να απολυμανθούν στα λουτρά της πόλης και στη συνέχεια τις έριξαν
μέσα στους κλιβάνους του λουτρώνα;Γιατί σε αυτά που αποκλήθηκαν Δικαστήρια Ανεξαρτησίας και καταδίκασαν σε θάνατο χίλιους περίπου προκρίτους, μητροπολίτες, επισκόπους, κληρικούς, επισήμους, καθηγητές, τραπεζίτες, μεγαλεμπόρους, μεγαλοκτηματίες το άνθος της ελληνικής κοινωνίας του Πόντου, δεν τους επιτράπηκε να υπερασπιστούν με
συνηγόρους τους εαυτούς τους; ( ο.π. Θωμάς Αλεξιάδης)
Στις 8/21 Μαΐου 1922, ο Ισμέτ Ινονού πασάς (διάδοχος του Κεμάλ και μετέπειτα Πρόεδρος της Τουρκίας) παραδέχτηκε σε μυστική συνεδρίαση της Εθνοσυνέλευσης, ότι οι Έλληνες του Πόντου σφαγιάστηκαν με κυβερνητική εντολή.
Βεβήλωση νεκρών
Κι όμως η φρίκη στο σχέδιο αφανισμού των Ελλήνων του Πόντου δε σταματάει ούτε μετά θάνατον. Μία γενοκτονία για κάποιους αποτέλεσε απλά μία μεγάλη πηγή πρώτης ύλης και κερδοφορίας. Η βεβήλωση των νεκρών, δεν θεωρείται για αυτούς αμάρτημα. Κυνικά και αρρωστημένα είναι απλά δουλειά.
Δεν ξέρω αν ο Μίλτος του Βενέζη υπονοούσε ένα περιστατικό, για το οποίο αρθρογράφησαν οι New York Times στις 22 Δεκέμβριου του 1924 όταν το υπό βρετανικής σημαίας πλοίο «Ζαν» μετέφερε 400 τόνους ανθρώπινων οστών περισυλλεγμένων από την Μικρά Ασία, στο λιμάνι της Μασσαλίας.
Τελικός προορισμός των Ελλήνων του Πόντου (και των Αρμενίων) τα γαλλικά ή ολλανδικά βιομηχανικά καζάνια, τελικό προϊόν λιπάσματα και ζωοτροφές.
Στην ιστοσελίδα greek-genocide.net, αναφέρονται τα ακόλουθα:
“Σύμφωνα με τον ιστορικό Βλάσση Αγτζίδη, η ελληνική εφημερίδα «Μακεδονία» ανέφερε ότι το Zan έφτασε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης στις 13 Δεκεμβρίου 1922, ωστόσο το περιεχόμενο του φορτίου δεν αναφέρθηκε. Η Θεσσαλονίκη εκείνη την εποχή ήταν γεμάτη με επιζώντες της γενοκτονίας, επομένως είναι πιθανό οι αρχές να επέλεξαν να κρατήσουν μυστικό το περιεχόμενο του φορτίου.
Παρά ταύτα, οι εργαζόμενοι στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης γνώριζαν το φορτίο. Στο βιβλίο του με τίτλο «Χρονικά της Μεγάλης Τραγωδίας», ο Χρήστος Αγγελομάτης αναφέρει ότι οι εργαζόμενοι στο λιμάνι αντέδρασαν στο περιεχόμενο του φορτίου, αλλά οι ελληνικές αρχές δεν είχαν τη δυνατότητα να αναλάβουν δράση λόγω της βρετανικής παρέμβασης. Ο Αγγελομάτης έγραψε:
Οι αθηναϊκές εφημερίδες δημοσίευσαν την είδηση ως εξής: «Ο ελλιμενισμός στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης του αγγλικού πλοίου Zan από τα Μουδανιά μετέφερε τετρακόσιους τόνους νεκρών Ελλήνων. Οι εργαζόμενοι στο λιμάνι που έκαναν την αποκάλυψη εμπόδισαν το πλοίο να αποπλεύσει, αλλά ο Βρετανός πρόξενος παρενέβη και το πλοίο έλαβε άδεια να συνεχίσει τον απόπλου».
Ο Αγγελομάτης πρόσθεσε:
Ήταν τα οστά Ελλήνων ηρώων… ήταν τα οστά των Ελλήνων στρατιωτών μας που είτε σκοτώθηκαν μαζικά είτε αναγκάστηκαν να πεθάνουν αργά σε στρατόπεδα εξόντωσης, το χειρότερο από τα οποία ήταν το στρατόπεδο του Ουσάκ.
Άραγε πόσοι από τους 350.000 χιλιάδες Ελληνοποντιους ταξίδεψαν με το “Ζαν”;
About the Author
