Η δεύτερη ημέρα της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης κινήθηκε σε ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς, με πλήθος επισκεπτών να κατακλύζουν τους χώρους και ένα πρόγραμμα γεμάτο συζητήσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, τιμητικά αφιερώματα και πολιτιστικές δράσεις να εξελίσσεται σε κάθε γωνιά της έκθεσης.
Από τις συζητήσεις για το BookTok, το ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, το μέλλον της λογοτεχνίας και την ελευθερία του λόγου, μέχρι τις δράσεις φιλαναγνωσίας, τα εργαστήρια για παιδιά και ενήλικες, τις παρουσιάσεις Ελλήνων και ξένων συγγραφέων και τις συναντήσεις δημιουργικού διαλόγου Ελλάδας και Βουλγαρίας, η έκθεση λειτούργησε ως ένα ανοιχτό πεδίο συζήτησης, προβληματισμού, δημιουργικής συνάντησης και δημόσιου διαλόγου.
Παράλληλα, η παρουσία χιλιάδων μαθητών και νέων ανθρώπων έδωσε έναν ιδιαίτερα ζωντανό παλμό στη διοργάνωση, μετατρέποντας την έκθεση σε μία γιορτή για το βιβλίο, την ανάγνωση και τον πολιτισμό.
Με επίκεντρο το ερώτημα «Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα», η Εταιρεία Συγγραφέων διοργάνωσε το πρωί της Παρασκευής μία συζήτηση για τις αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά εργαλεία στον χώρο της λογοτεχνίας και της παραγωγής λόγου. Οι εισηγήσεις ανέδειξαν έναν κοινό προβληματισμό γύρω από το μέλλον της συγγραφής στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών εργαλείων. Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι η συγγραφική ταυτότητα μεταβάλλεται ραγδαία, ενώ η παραγωγή λόγου επηρεάζεται πλέον από νέες τεχνολογικές και οικονομικές συνθήκες.
Στη συζήτηση τέθηκαν ζητήματα που αφορούν τα πνευματικά δικαιώματα, τη χρήση έργων χωρίς συναίνεση των δημιουργών, την αξιοπιστία του ψηφιακού περιεχομένου και την πίεση για συνεχή δημόσια παρουσία και παραγωγικότητα των συγγραφέων. Παράλληλα, αναδείχθηκαν διαφορετικές οπτικές ως προς την τεχνητή νοημοσύνη: από τη μία η ανησυχία για την εμπορευματοποίηση και τη συγκέντρωση ισχύος σε κολοσσούς, και από την άλλη η εκτίμηση ότι η λογοτεχνία ιστορικά επιβιώνει και προσαρμόζεται απέναντι σε κάθε νέα τεχνολογία. Κοινό τόπο αποτέλεσε η ανάγκη θεσμικής προστασίας των δημιουργών, νέων ρυθμίσεων και ενός ευρύτερου δημόσιου διαλόγου για το μέλλον του δημιουργικού λόγου.
Στην εκδήλωση που διοργάνωσε το ΕΛΙΒΙΠμε τίτλο «Αλέξανδρος Κοτζιάς: ένας επίκαιρος συγγραφέας», με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, φάνηκε η διαχρονική δύναμη ενός έργου που επιστρέφει σήμερα με ιδιαίτερη ένταση στον δημόσιο διάλογο, γιατί όπως αναφέρθηκε «ο Κοτζιάς έζησε δύσκολες εποχές και τις μετέτρεψε σε λογοτεχνία με πολιτικό και ανθρώπινο βάθος. Το έργο του επιστρέφει σήμερα γιατί επιστρέφουν και οι δύσκολοι καιροί».
Οι ομιλητές στάθηκαν επίσης στην ικανότητα του Κοτζιά να φωτίζει τις σκοτεινές όψεις της ελληνικής κοινωνίας — τη βία, τη διαφθορά, τον εκφυλισμό του δημόσιου βίου και τους αόρατους μηχανισμούς εξουσίας — μέσα από χαρακτήρες που παραμένουν αναγνωρίσιμοι και σύγχρονοι. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην άποψη ότι ο Κοτζιάς υπήρξε πολιτικός συγγραφέας όχι με ιδεολογικούς, αλλά με ηθικούς όρους. Σύμφωνα με τους ομιλητές το έργο του δεν στηρίζεται σε εύκολες καταγγελίες ή πολιτικά συνθήματα, αλλά στην ανάδειξη των ηθικών διλημμάτων, της ανθρώπινης φθοράς και της ευθύνης απέναντι στην κοινωνία. Μέσα από τη γλώσσα, τη δομή και τους ήρωές του, ο Κοτζιάς επιχείρησε να αναζητήσει «κάτι πιο αληθινό από την ιστορική αλήθεια», δημιουργώντας ένα πολιτικό μυθιστόρημα που παραμένει μέχρι σήμερα αισθητικά και κοινωνικά ζωντανό.
Τις τάσεις του εκδοτικού τοπίου παρουσίασε σε ειδική εκδήλωση ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων Λόγου (ΟΣΔΕΛ), με τα επικαιροποιημένα στοιχεία της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής και εκδοτικής δραστηριότητας για το έτος 2025 που αντλήθηκαν από τη βιβλιογραφική βάση Bookpoint.gr.
Σύμφωνα με αυτά, η ελληνική βιβλιοπαραγωγή ξεπέρασε και φέτος τους 11.000 νέους τίτλους, δείχνοντας πλέον τάσεις σταθεροποίησης. Η λογοτεχνία διατήρησε την πρώτη θέση με περισσότερους από 4.000 νέους τίτλους, ενώ ιδιαίτερη άνοδο κατέγραψε το παιδικό βιβλίο, το οποίο έφτασε στο 24% της συνολικής παραγωγής. Παράλληλα, οι αυτοεκδόσεις ξεπέρασαν τους 1.800 τίτλους, στοιχείο που αποτυπώνει τη διαρκώς αυξανόμενη παρουσία ανεξάρτητων δημιουργών στον εκδοτικό χώρο.
Η έρευνα ανέδειξε ακόμη πως το έντυπο βιβλίο εξακολουθεί να κυριαρχεί στην ελληνική αγορά, καθώς σχεδόν το 96% των εκδόσεων κυκλοφορεί σε έντυπη μορφή. Στα μεταφρασμένα έργα, η αγγλική γλώσσα παραμένει κυρίαρχη ως γλώσσα πρωτοτύπου, ενώ η μέση τιμή του βιβλίου παρουσίασε μικρή αύξηση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν και τα στοιχεία για τη συγκέντρωση της παραγωγής, καθώς περισσότεροι από τους μισούς νέους τίτλους εκδίδονται από 51 εκδοτικές επιχειρήσεις, ενώ πάνω από 111 εκδότες παρουσιάζουν περισσότερους από δύο νέους τίτλους κάθε μήνα. Οι διοργανωτές σημείωσαν ότι τα στοιχεία της έρευνας λειτουργούν πλέον ως βασικό εργαλείο καταγραφής των μεταβολών του ελληνικού εκδοτικού τοπίου, αλλά και ως αφετηρία προβληματισμού για το μέλλον του βιβλίου στην Ελλάδα.
Σε συζήτηση με τίτλο «Οι νέοι και το βιβλίο: Ρήξη ή επανασύνδεση» εκφράστηκε προβληματισμός για το σύστημα αποστήθισης των πανελλήνιων εξετάσεων που έχει συνέπειες στις αναγνωστικές συνήθειες των νέων. Τονίστηκε η ανάγκη ενίσχυσης της έρευνας και της κριτικής σκέψης και αναβάθμισης του ρόλου των σχολικών βιβλιοθηκών. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε: «Το πρόβλημα είναι τετράγωνο με το παιδί να βρίσκεται στο κέντρο του. Από τη μια πλευρά έχουμε την Πολιτεία με την ευρύτερη έννοια και με όλους τους θεσμούς της, από την άλλη τις παγκόσμιες εταιρείες κοινωνικών δικτύων, που τρυπώνουν στα κινητά, στη τρίτη κορυφή βρίσκονται οι εκπαιδευτικοί που έρχονται σε καθημερινή επαφή με τα παιδιά και ο τέταρτος πόλος είναι οι γονείς».
Ανάμεσα στις βιβλιοπαρουσιάσεις, μιλώντας για τις γυναικείες φωνές στη σύγχρονη γραφή, η συγγραφέας Έρση Σωτηροπούλου αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στη «δικτατορία του politically correct που είναι η απόλυτη λογοκρισία, το τέλος της λογοτεχνίας». «Το γράψιμο είναι μια μοναχική δουλειά στραμμένη στον κόσμο», είπε. « Ο συγγραφέας πρώτα απ’ όλα είναι αναγνώστης. Το διάβασμα θέλει μοναξιά που είναι πολύτιμη. Αυτό δεν υπάρχει πια […]. Όταν γράφω, το σημείο που καταλαβαίνω ότι είναι εντάξει η ιστορία, είναι όταν ο ήρωας γίνει ανεξάρτητος. Μια υπόσταση που έχει φύγει από εμένα, έχει συγκροτηθεί μόνος του».
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Όψεις της σκανδιναβικής & Βόρειων Χωρών ποίησης», μεταφραστές σκανδιναβικών γλωσσών απήγγειλαν επιλεγμένα ποιήματα από μεταφράσεις τους, ανοίγοντας μια συζήτηση γύρω από τη σύγχρονη σκανδιναβική ποίηση. Παρατηρήθηκε ότι υπάρχει μια ευρύτερη μεταφραστική στροφή των τελευταίων δεκαετιών: Πέρα από τις «μεγάλες» γλώσσες, όλο και περισσότερα έργα μεταφράζονται πλέον απευθείας σε «μικρότερες γλώσσες», όπως τα ελληνικά, χωρίς τη διαμεσολάβηση τρίτων γλωσσών.
Η σχέση του τουρισμού με την ιστορία, την αυθεντικότητα και τη μνήμη βρέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης του Ινστιτούτου Γκαίτε Θεσσαλονίκης για το βιβλίο Retroland, με τη συμμετοχή του ιστορικού Valentin Groebner και του δημοσιογράφου Τάσου Τέλλογλου. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης τέθηκε το ερώτημα «Πόση ιστορία χωράει τελικά για όσους έρχονται σε μια πόλη», με τον Groebner να υποστηρίζει ότι ο τουρισμός είναι άμεσα συνδεδεμένος με την εικόνα που έχει ο επισκέπτης για τον εαυτό του. Όπως ανέφερε, η σύγχρονη τουριστική εμπειρία περιλαμβάνει «μια αναζήτηση λύτρωσης μέσω του αυθεντικού και του αληθινού». Υποστήριξε δε ότι τα τελευταία είκοσι χρόνια ο αριθμός των επισκεπτών έχει αυξηθεί εκθετικά, σημειώνοντας πως «κάθε προορισμός δέχεται περίπου διπλάσιους επισκέπτες σε σχέση με το 2000».
Ενδιαφέρον είχε και η εκδήλωση του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης με την Αλγερινής καταγωγής συγγραφέα του βιβλίου «Au vent mauvais / Με άνεμο κακό», Kaouther Adimi. Όπως εξήγησε, πρόκειται για την ιστορία των παππούδων της με ψευδώνυμα. «Όποιος έχει τις λέξεις, έχει και τα όπλα και μόνο αυτός μπορεί να διηθηθεί μια ιστορία», είπε χαρακτηριστικά. «Εκείνοι δεν ήξεραν γράμματα κι έτσι έγραψα εγώ την ιστορία τους. Η λογοτεχνία έχει τεράστια δύναμη, μπορεί να γίνει ένα τρομακτικό όπλο για τις κυβερνήσεις. Είναι επικίνδυνη γι’ αυτούς που θέλουν να αιχμαλωτίσουν τους ανθρώπους», είπε.
Το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών προσκάλεσε στη Θεσσαλονίκη τον νουάρ συγγραφέα Sandrone Dazieri, ο οποίος μεταξύ άλλων παρατήρησε: «Δεν είναι απαραίτητο κάποιος να έχει τραύμα για να γίνει ενδιαφέρων ήρωας αλλά δεν μ’ αρέσει η λέξη ήρωας. Είναι άνθρωποι. Υπάρχει ένας καθωσπρεπισμός στα ιταλικά πρότυπα που θέλω να ανατρέψω. Ήθελα οι χαρακτήρες μου να είναι τρελοί, προχωρημένοι πολιτικά, διαφορετικοί. Ένα crime story πρέπει να είναι ενοχλητικό, να σε ανησυχεί»
Μία ιδιαίτερη εκδήλωση διοργάνωσε το ΕΛΙΒΙΠ στο MOMus Flux, με τίτλο «Τζαζ και τεχνητή νοημοσύνη» όπου ο διεθνής βραβευμένος σαξοφωνίστας, ποιητής και ακαδημαϊκός ερευνητής Δημήτρης Βασιλάκης παρουσίασε μία πολυδιάστατη παράσταση. Η εκδήλωση κινήθηκε ανάμεσα στη μουσική, την ποίηση και τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, με τον Δημήτρη Βασιλάκη να παρουσιάζει επί σκηνής ένα ζωντανό διάλογο ανάμεσα στον ανθρώπινο αυτοσχεδιασμό και τα ψηφιακά εργαλεία ΑΙ. Μέσα από αυτοσχεδιασμούς στο σαξόφωνο, η τεχνητή νοημοσύνη ανταποκρινόταν σε πραγματικό χρόνο, παράγοντας μουσική και ποίηση, αφού την είχε εκπαιδεύσει να συνομιλεί μαζί του με μουσική, ποίηση και πρόζα δημιουργώντας ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο ηχοτοπίο.
Η performance βασίστηκε στην έρευνα «jazz mapping», η οποία αναπτύχθηκε σε συνεργασία με ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα ΕΚΠΑ, Δημόκριτο, GTech και το Queen Mary University, ενώ αξιοποιήθηκαν και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης του IRCAM.
Πριν από το καλλιτεχνικό μέρος, ο δημιουργός παρουσίασε συνοπτικά τη μεθοδολογία, την έρευνα και τα τεχνολογικά εργαλεία που δοκιμάστηκαν, ενώ μετά το τέλος της παράστασης ακολούθησε συζήτηση με το κοινό γύρω από τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργική διαδικασία, τη χρήση δεδομένων βιβλιοθηκών και τη σημασία του αυτοσχεδιασμού στη μουσική και το λόγο.
Επαγγελματικό πρόγραμμα
Στο αν μπορεί η κοινότητα του Booktok να δημιουργήσει ένα πιστό αναγνωστικό κοινό, κλήθηκαν να απαντήσουν εκπρόσωποι ελληνικών εκδοτικών οίκων, οι οποίοι επιχείρησαν, σύμφωνα με την εμπειρία τους, να αναλύσουν την επίδραση του BookTok στο χώρο του βιβλίου. Όπως ειπώθηκε, η κοινότητα που δημιουργήθηκε στο TikTok την περίοδο της πανδημίας κατάφερε να επηρεάσει τις αναγνωστικές τάσεις και τις πωλήσεις, δίνοντας οφέλη σε νέες κυκλοφορίες και «δεύτερη ζωή» σε παλαιότερους τίτλους.
Οι ομιλητές τόνισαν ότι το BookTok αποτελεί πλέον σημαντικό εργαλείο επικοινωνίας με νέα κοινά, χωρίς όμως να καθορίζει τις εκδοτικές επιλογές. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στη σχέση των εκδοτών με τους influencers που ασχολούνται με το βιβλίo, οι οποίοι μέσα από τα social media συμβάλλουν στη διάδοση βιβλίων και στη δημιουργία συζήτησης γύρω από την ανάγνωση.
Το συμπέρασμα ήταν πως το BookTok από μόνο του δεν αρκεί για να δημιουργήσει συστηματικούς αναγνώστες, μπορεί όμως να λειτουργήσει ως αφετηρία για να φέρει νέους ανθρώπους κοντά στο βιβλίο, να τους εντάξει σε μια κοινότητα και να ενισχύσει τη σχέση τους με την ανάγνωση.
Στο πλαίσιο του επαγγελματικού προγράμματος παρουσιάστηκε και το πρόγραμμα Creative Europe στην ελληνική αγορά βιβλίου, όπου συμμετείχαν η Σουηδή συγγραφέας Έρικα Χίντμποργκ από το πρότζεκτ Trans-European Journeys, οι Σλοβένες συγγραφείς Γιάνα Μπάουερ και Αντρέα Πέκλαρ από το πρότζεκτ Connected with Books, o Έλληνας εκδότης Νέστορας Πουλάκος (εκδ. Βακχικόν) και ο εκπρόσωπος του Creative Europe Desk Ελλάδας, Κώστας Τρακόσας. Οι ομιλητές/ριες επεσήμαναν ότι «Είμαστε στην Ευρώπη και δεν ξέρουμε ο ένας τον άλλον», ενώ χάρη στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα υπάρχει πλέον μεγαλύτερη εκπροσώπηση και παρουσία των συγγραφέων. Τόνισαν επίσης τη σημασία της υπέρβασης των συνόρων, της εξωστρέφειας και προώθησης των έργων στο εξωτερικό, καθώς και της γνωριμίας με πρακτικές ανάγνωσης άλλων χωρών.
Σε εκδήλωση για την Τεχνητή Νοημοσύνη: έρευνα και ανάπτυξη, η Senja Pozar, διευθύντρια Σύνταξης του Journal for Artificial Intelligence and Sustainable Development (JAISD), μίλησε για τη συλλογή μελετών και ερευνών σχετικά με την ΤΝ και τον πολιτισμό, τα βιβλία αλλά και τα ΜΜΕ, με το σχετικό call for papers να έχει παραταθεί, ενόψει και σχετικού συνεδρίου στην Φρανκφούρτη. Επεσήμανε ότι λαμβάνουν πολλές έρευνες σχετικά και με εκπαίδευση και το ζητούμενο είναι να είναι εξοικειωμένοι και οι εκπαιδευτικοί με την ΤΝ και τις χρήσεις της, όπως είναι οι μαθητές τους. Εξέφρασε προβληματισμό για τον τρόπο μέτρησης της προστιθέμενης αξίας των εικονικών άυλων αγαθών, ενώ επισήμανε ότι το 80% μαθητών παλεύουν με τη διαδικτυακή φερεγγυότητα. Η ομιλήτρια αναφέρθηκε επίσης στη Διεθνή Ολυμπιάδα ΑΙ (International ΑΙ Olympiad), αλλά και στα ανοικτά εκπαιδευτικά πακέτα που διαθέτει η UNESCO και θα διαθέτει και η Φρανκφούρτη.
Ο Παναγιώτης Κάπος, Δρ Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Αντιπρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ, επεσήμανε ότι πέφτουν οι δείκτες ανάγνωσης των νέων και τόνισε τις προσπάθειες που χρειάζεται να γίνουν για τόνωση του ενδιαφέροντός τους. «Οι νέοι αναγνώστες γνωρίζουν πολύ καλά τα δικά τους ενδιαφέροντα, εμείς οφείλουμε να τα κατανοήσουμε και να προτείνουμε τρόπους ενίσχυσης της αναγνωστικής διαδικασίας και της προστιθέμενης αξίας που δίνει στην προσωπική και κοινωνική τους ανάπτυξη», παρατήρησε.
Ο κ. Κάπος έκανε επίσης αναφορά στο πρόγραμμα Phygital Readers, ένα πιλοτικό εγχείρημα με την αξιοποίηση της ΤΝ ως εργαλείου φιλαναγνωσίας για τη νέα γενιά. Μια πρώτη πιλοτική εφαρμογή της πλατφόρμας έγινε στο πλαίσιο της ΔΕΒΘ. «Χρειάζεται πρώτα να καταλάβουμε τα παιδιά και να κάνουμε πράγματα που έχουν νόημα γι’ αυτά», τόνισε. «Αυτά είναι ο καθρέφτης του νέου κόσμου κι εμείς ερχόμαστε από άλλον, αναλογικό κόσμο. Ταυτόχρονα όλοι μας ζούμε σε μια ‘phygital’ (physical & digital) εποχή».
Το ΑΙ είναι εργαλείο, όχι εχθρός, συμπλήρωσε η Αιμιλία Διαμαντοπούλου, ιδρύτρια του Rhyme & Reason. Τόνισε ότι πρόκειται για low tech εφαρμογή και ότι δεν χρησιμοποιούνται προσωπικά δεδομένα, ενώ πρόσθεσε ότι «Η οθόνη δεν είναι ο προορισμός. Το βιβλίο είναι».
Σε άλλη εκδήλωση για τις προκλήσεις, νέες νομοθεσίες και ελευθερία λόγου, ο Γενικός Γραμματέας της Διεθνούς Ένωσης Εκδοτών, José Borghino, εξέφρασε τον προβληματισμό της ένωσης για την πρακτική της χρήσης έργων λόγου από τις πλατφόρμες χωρίς πληρωμή αλλά και για την αδράνεια της Πολιτείας που «θυσιάζει τους δημιουργούς της». Αναφέρθηκε σε παραδείγματα μελών της ένωσης που διεκδίκησαν δικαστικά τα πνευματικά τους δικαιώματα και στην Αυστραλία ως την πρώτη χώρα που κατήργησε μεγάλες πλατφόρμες ΑΙ που απολάμβαναν εξαίρεση από πνευματικά δικαιώματα. «Αν δεν αγωνιστούμε όλοι μαζί, θα χάσουμε», είπε χαρακτηριστικά.
H Jessica Saenger, διευθύντρια Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων στην Ένωση Γερμανών Εκδοτών και Βιβλιοπωλών, αναφέρθηκε στην πόλωση και τα social media και στη διάκριση των ορίων μεταξύ του διαλόγου με διαφωνία και της ρητορικής μίσους. «Το ΑΙ είναι καλό στο να θολώνει τα πράγματα», είπε. «Βλέπουμε βίντεο και φωτογραφίες, deepfake υλικό που δεν ξέρουμε αν είναι αληθινά. Είναι επίσης πολύ ικανό στην παρακολούθηση, την αναγνώριση προσώπου, βρίσκει ακριβώς τι έχεις πει και πού είσαι, αξιολογεί, αφαιρεί, αντικαθιστά. Είναι το όνειρο του ολοκληρωτικού». Τόνισε ότι χρειάζεται να είμαστε πιο άνετοι να στηρίξουμε θέσεις με τις οποίες διαφωνούμε, διαχωρίζοντας τη θέση της από εκδότες που δεν εκδίδουν βιβλία όταν διαφωνούν με τις απόψεις των συγγραφέων. «Να προασπιζόμαστε την ελευθερία έκφρασης απόψεων που είναι διαφορετικές από τις δικές μας», είπε. Τόνισε πάντως ότι η ελευθερία λόγου έχει ως προϋπόθεση την ανθρώπινη έκφραση και όχι δημιουργήματα Τεχνητής νοημοσύνης.
Σε συζήτηση για την ΤΝ και τη μετάφραση των «μικρών γλωσσών» οι συμμετέχοντες εξέφρασαν προβληματισμό για τη χρήση ΤΝ σε κείμενα που φτάνουν στους εκδότες ως δείγματα δουλειάς. Τόνισαν πάντως ότι μεταφράσεις με ΑΙ μπορούν να βοηθήσουν να γνωρίσεις καταρχήν έναν τίτλο, όχι όμως οπωσδήποτε να τον εκδώσεις. Όλοι μας χρησιμοποιούμε ΑΙ, όταν πχ ψάχνουμε στο διαδίκτυο ή κάνουμε αυτόματη διόρθωση κειμένου. Κινητοποιούμαστε όλοι από ιστορίες, είπαν, αναφερόμενοι στη φράση του Χαράρι. Η δημιουργία είναι ανθρώπινη αναγκαιότητα, επιθυμία. Ο άνθρωπος κάνει τη διαφορά σε όλες τις μορφές τέχνης και δημιουργίας και δεν μπορεί να αντικατασταθεί από το ΑΙ, κατέληξαν.
Παιδική και Εφηβική Γωνιά
Τη δεύτερη μέρα της έκθεσης φιλοξενήθηκαν 33 σχολεία με 1.120 παιδιά από Θεσσαλονίκη, Κιλκίς, Σέρρες και Ημαθία.
Με μεγάλη και ενθουσιώδη προσέλευση σχολείων πραγματοποιήθηκαν τα εργαστήρια των ξένων συγγραφέων με παιδιά, καθώς και τα εργαστήρια συγγραφέων και εικονογράφων της τιμώμενης χώρας Βουλγαρίας, όπου για άλλη μια φορά διαπιστώθηκε ότι η γλώσσα όχι μόνο δεν είναι εμπόδιο, αλλά ένα ενδιαφέρον πεδίο εξερεύνησης. Μεγάλη ήταν επίσης η χαρά των παιδιών που είδαν τα έργα τους να εκτίθενται στην έκθεση Ex Libris, αλλά και που είχαν την ευκαιρία να συναντήσουν από κοντά τους ενήλικες εικονογράφους της έκθεσης.
Η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) σε συνεργασία με τη ΔΕΘ–HELEXPO, τους Έλληνες εκδότες και τον Δήμο Θεσσαλονίκης, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, στο πλαίσιο του ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας 2021-2027. Η ΔΕΒΘ είναι μέλος του Φόρουμ Διεθνών Εκθέσεων Βιβλίου και του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εκθέσεων Βιβλίου ALDUS UP.
About the Author
