Ελλάδα: Κάθε χρόνο στις 27 Αυγούστου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Φανουρίου, το όνομα του οποίου έχει συνδεθεί με την πίστη, την ελπίδα και κυρίως με την παράκληση να «φανερωθεί» κάτι που έχει χαθεί.
Η εορτή του Αγίου Φανουρίου ακολουθείται από ένα ιδιαίτερο έθιμο: τη φανουρόπιτα. Πρόκειται για ένα νηστίσιμο χειροποίητο γλυκό, συνήθως στρογγυλό και αρωματικό, που οι πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία την παραμονή ή ανήμερα της εορτής στις εκκλησίες για να διαβαστεί από τον ιερέα και στη συνέχεια το μοιράζουν σε συγγενείς, φίλους και γείτονες.
Παραμονή της τίμησης του Αγίου Φανουρίου (26/08) πλήθος πιστών προσήλθε το απόγευμα στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεων του Σωτήρος για να παρακολουθήσει τον εσπερινό και για να προσφέρει με ευλάβεια στον Άγιο την πατροπαράδοτη φανουρόπιτα.
Ο Άγιος που φανερώθηκε και «φανερώνει»
Σύμφωνα με τον Ορθόδοξο Συναξαριστή, ο αγαπητός στους πιστούς Άγιος Φανούριος έγινε γνωστός από την τυχαία εύρεση της εικόνας του τον 14ο αιώνα μ.Χ. στη Ρόδο, όταν έσκαβαν παλιά σπίτια στο νότιο μέρος του παλιού τείχους.
Εκεί βρέθηκε αρχαίος ναός με πολλές κατεστραμμένες εικόνες και μεταξύ αυτών και η καλά διατηρημένη εικόνα επί της οποίας ο τότε μητροπολίτης Ρόδου Νείλος ο Β’ ο Διασπωρινός (1355 – 1369 μ.Χ.) διάβασε το όνομα του Αγίου «ὁ ἅγιος Φανῶ».
Στην εικόνα, ο Άγιος παριστανόταν σαν νεαρός στρατιώτης, κρατώντας στο δεξιό του χέρι σταυρό, πάνω στον όποιο υπήρχε λαμπάδα αναμμένη, γύρω δε από την εικόνα τα 12 μαρτύρια του. Σε αυτά ο Μάρτυς παρουσιαζόταν: να στέκεται ανάμεσα σε στρατιώτες και να δικάζεται από τον ηγεμόνα· να πλήττεται απ’ αυτούς με πέτρες στο στόμα και την κεφαλή· να μαστιγώνεται πάλι απ’ αυτούς απλωμένος κατά γης· να κάθεται γυμνός και να ξέεται το σώμα του με σιδερένια νύχια· να είναι κλεισμένος στη φυλακή· να βασανίζεται μπροστά στο βήμα του ηγεμόνα· να καίγεται στα μέλη του σώματος του με αναμμένες λαμπάδες· να είναι δεμένος σε μάγγανο και να βασανίζεται· να βρίσκεται ανάμεσα σε θηρία αβλαβής· να είναι ξαπλωμένος κατά γης και να πιέζεται το σώμα από ένα μεγάλο λίθο· να είναι μέσα σε ειδωλολατρικό ναό βαστάζοντας στις παλάμες του αναμμένα κάρβουνα και ο διάβολος να δραπετεύει στον αέρα με θρήνους· να στέκεται μέσα σε ένα καμίνι φωτιάς έχοντας υψωμένα τα χέρια σε σχήμα δεήσεως.
Γιατί φτιάχνουμε φανουρόπιτα;
Η παράδοση θέλει τη φανουρόπιτα να προσφέρεται στον Άγιο Φανούριο ως ευχαριστήριο ή ως παράκληση.
Οι πιστοί τάζουν στον Άγιο μία φανουρόπιτα για να φανερώσει κάποιο χαμένο αντικείμενο ή κάποια χαμένη υπόθεση ή ακόμα να φανερώσει την υγεία σε κάποιον ασθενή. Υπάρχει επίσης και παράδοση ότι με τη πίτα αυτή γίνεται μνεία της μητέρας του, αλλά άγνωστο για ποιο λόγο.
Τα υλικά και ο συμβολισμός
Η φανουρόπιτα παρασκευάζεται παραδοσιακά με λάδι, αλεύρι, ζάχαρη, χυμό πορτοκαλιού ή άλλο χυμό, κανέλα, γαρίφαλο, σταφίδες και καρύδια, χωρίς αυγά και γαλακτοκομικά, καθώς η περίοδος της εορτής συμπίπτει με τη νηστεία.
Υπάρχει η αντίληψη ότι η φανουρόπιτα πρέπει να έχει μονό αριθμό υλικών, συνήθως επτά ή εννέα.
Για πολλούς πιστούς, το έθιμο της φανουρόπιτας και το μοίρασμα μετά την ευχή έχει αποκτήσει και έναν βαθύτερο συμβολισμό: η πίτα που μοιράζεται δεν κρατά μόνο την ευχή εκείνου που την έφτιαξε, αλλά μεταφέρει την παράκληση και την ευγνωμοσύνη από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Συνταγή για φανουρόπιτα με 7 υλικά
Υλικά:
1 ποτήρι νερού αραβοσιτέλαιο
1 ποτήρι νερού φρέσκο χυμό πορτοκαλιού
1 ποτήρι νερού ζάχαρη
1½ κούπα αλεύρι που φουσκώνει μόνο του (ή μία συσκευασία)
1 κουταλάκι κανέλα
1 ή ½ ποτήρι νερού καρύδια
1 ή ½ ποτήρι νερού ξανθές σταφίδες
Εκτέλεση:
Σε μία λεκάνη κουζίνας βάζουμε πρώτα το ελαιόλαδο, το χυμό πορτοκαλιού και τη ζάχαρη και με ένα αναδευτήρα ανακατεύουμε μέχρι να λιώσει η ζάχαρη. Στη συνέχεια προσθέτουμε τα υπόλοιπα υλικά και ανακατεύουμε το μείγμα μέχρι να ομοιογενοποιηθεί.
Σε ένα ταψί αλείφουμε λίγο αραβοσιτέλαιο ή αν δε θέλετε μπορείτε να στρώσετε λαδόκολλα και απλώνεται το μείγμα.
Σε προθερμασμένο φούρνο ψήνετε για 45 λεπτά στους 180 βαθμούς.
About the Author
