Ο Αριστοτέλης Ωνάσης (1906–1975) δεν ήταν απλώς ένας εφοπλιστής: ήταν ένας αυτοδημιούργητος μεγιστάνας, σύμβολο του 20ού αιώνα, που ξεκίνησε από το μηδέν και έφτασε να ελέγχει μια αυτοκρατορία θαλασσών, αεροπλάνων και πλούτου. Η ζωή του, γεμάτη δράμα, έρωτες και τραγωδίες, τελείωσε στις 15 Μαρτίου 1975 στο American Hospital του Παρισιού (στο Neuilly-sur-Seine), από αναπνευστική ανεπάρκεια λόγω επιπλοκών της μυασθένειας gravis, σε ηλικία 69 ετών.
Στο νεκροκρέβατό του, κρατούσε μια κόκκινη κασμιρένια κουβέρτα Hermès – δώρο από τη Μαρία Κάλλας, την πιο βαθιά αγάπη της ζωής του, καθώς λέγεται.
Τα Πρώτα Χρόνια και η Άνοδος από το Τίποτα
Γεννημένος τον Γενάρη του 1906 στη Σμύρνη (σημερινή Ιζμίρ), από εύπορη οικογένεια (ο πατέρας του Σωκράτης ήταν έμπορος καπνών), ο Ωνάσης μεγάλωσε σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Η ζωή του άλλαξε δραματικά με τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922: στα 16 του, έχασε τον πατέρα του (που φυλακίστηκε από τους Τούρκους), το σπίτι και την περιουσία.
Ως πρόσφυγας, έφτασε στην Ελλάδα, όπου εργάστηκε ως πωλητής φρούτων και υπάλληλος σε εστιατόρια για να επιβιώσει. Το 1923, με μόλις 250 δολάρια στην τσέπη (δώρο από τον θείο του), μετανάστευσε στην Αργεντινή – μια απόφαση που σημάδεψε την καριέρα του. Στο Μπουένος Άιρες, ξεκίνησε ως νυχτερινός υπάλληλος σε τηλεφωνικό κέντρο, μαθαίνοντας ισπανικά και αγγλικά. Εκεί είδε μια χρυσή ευκαιρία στον τομέα του καπνού: εισήγαγε τούρκικα τσιγάρα, εκμεταλλευόμενος τις εμπορικές σχέσεις Ελλάδας-Αργεντινής.
Μέχρι τα 25 του, είχε γίνει εκατομμυριούχος, ιδρύοντας την πρώτη του εταιρεία εισαγωγών. Το 1932 αγόρασε το πρώτο του πλοίο, ένα παλιό φορτηγό, και μπήκε στη ναυτιλία – ένας κλάδος που έμελλε να τον κάνει θρύλο. Η επιτυχία του εκτοξεύτηκε κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: αγόρασε φτηνά Liberty ships (πολεμικά πλοία που πουλήθηκαν μετά τον πόλεμο) και τα μετέτρεψε σε δεξαμενόπλοια για μεταφορά πετρελαίου. Ήταν ο πρώτος που εισήγαγε τα supertankers – γιγάντια πλοία που μετέφεραν εκατομμύρια τόνους καυσίμων. –
Στη δεκαετία του ’50, υπέγραψε αποκλειστική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία για μεταφορά πετρελαίου, προκαλώντας διπλωματικές εντάσεις με τις ΗΠΑ. Το 1957 αγόρασε την Ολυμπιακή Αεροπορία, μετατρέποντάς την σε εθνική αερογραμμή της Ελλάδας με πολυτελή αεροπλάνα. Επίσης, επένδυσε στο Μονακό, αγοράζοντας μετοχές στο καζίνο και βοηθώντας τον Πρίγκιπα Ρενιέ να αναζωογονήσει την οικονομία.
Η θαλαμηγός του ΧΡΙΣΤΙΝΑ, έγινε κινητό παλάτι, φιλοξενώντας ηγέτες όπως ο Γουίνστον Τσόρτσιλ και σταρ όπως η Μέριλιν Μονρόε. Η επιτυχία του οφειλόταν σε ένστικτο, ρίσκο και σκληρή δουλειά: ξυπνούσε νωρίς, διάβαζε εφημερίδες, και εκμεταλλευόταν κρίσεις (όπως ο πόλεμος). Από πρόσφυγας έγινε ο πλουσιότερος Έλληνας, με περιουσία πάνω από 500 εκατομμύρια δολάρια (σημερινά δισεκατομμύρια).
Η Προσωπική Ζωή: Γάμοι, Έρωτες και Τραγωδίες
Η ζωή του Ωνάση ήταν θυελλώδης και γεμάτη αντιθέσεις και στα προσωπικά του. Παντρεύτηκε δύο φορές, με τις γυναίκες να παίζουν ρόλο στην κοινωνική του άνοδο, αλλά οι σχέσεις του ήταν συχνά τοξικές και γεμάτες δράμα.
- Πρώτος γάμος: Τίνα Λιβανού (1946–1960): Κόρη του μεγάλου εφοπλιστή Σταύρου Λιβανού, η Τίνα ήταν 17 ετών όταν παντρεύτηκαν στη Νέα Υόρκη (εκείνος 40). Ο γάμος σφράγισε την είσοδό του στην ελίτ της ναυτιλίας. Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά: τον Αλέξανδρο (1948–1973) και τη Χριστίνα (1950–1988). Η Τίνα ήταν η μητέρα των παιδιών του και η «σταθερή» σύζυγος, αλλά ο γάμος κατέρρευσε λόγω των απιστιών του. Χώρισαν το 1960, και η Τίνα αργότερα παντρεύτηκε τον αδελφό της Jackie Kennedy, τον Σταύρο Νιάρχο – μια «εκδίκηση» που πλήγωσε τον Ωνάση.
Μετά τον χωρισμό, ο Ωνάσης έζησε τον μεγαλύτερο έρωτα της ζωής του (σ.σ.καθώς λέγεται) με τη Μαρία Κάλλας (από το 1957). Γνωρίστηκαν σε πάρτι και η σχέση τους έγινε παγκόσμιο σκάνδαλο: εκείνη άφησε τον σύζυγό της Μπατίστα Μενεγκίνι, και μαζί ταξίδεψαν, έζησαν πολυτελώς στη θαλαμηγό ΧΡΙΣΤΙΝΑ. Παρά το πάθος, δεν παντρεύτηκαν ποτέ – ίσως λόγω των εξωσυζυγικών σχέσεων του Ωνάση ή της επιθυμίας του για «δυναστεία». Η Κάλλας υπέφερε από ζήλια, αλλά παρέμεινε η «ψυχή» του μέχρι τέλους, ακόμα και μετά τον επόμενο γάμο του.
- Δεύτερος γάμος: Ζακλίν Κένεντι (1968–1975): Χήρα του Τζον Κένεντι, η Jackie ήταν 39 ετών όταν παντρεύτηκαν στον Σκορπιό (εκείνος 62). Ο γάμος σόκαρε τον κόσμο: για εκείνη, προσέφερε ασφάλεια μετά τις δολοφονίες των Κένεντι· για εκείνον, prestige και κοινωνική άνοδο. Δεν απέκτησαν παιδιά, και η σχέση ήταν περισσότερο «συμφεροντολογική» – διατηρούσαν ξεχωριστές ζωές, με τον Ωνάση να συνεχίζει να βλέπει την Κάλλας κρυφά. Η Jackie κληρονόμησε 26 εκατομμύρια δολάρια μετά τον θάνατό του.
Τα Τελευταία Χρόνια και το Τέλος στο Παρίσι
Η δεκαετία του ΄70 ήταν σκοτεινή: ο γιος του Αλέξανδρος σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα το 1973 μόλις 25 ετών, πλήγμα από το οποίο ο Ωνάσης δεν συνήλθε ποτέ. Η υγεία του κατέρρευσε από μυασθένεια gravis, και το Φεβρουάριο 1975 μεταφέρθηκε στο American Hospital του Παρισιού για εγχείρηση.
Εκεί πέθανε, με την Jackie δίπλα του – αλλά κρατώντας την κουβέρτα της Κάλλας, σαν τελευταίο μήνυμα αγάπης.
Η Κάλλας τον επισκέφτηκε κρυφά, και πέθανε δύο χρόνια αργότερα (1977) στο Παρίσι, πολλοί λένε από «σπασμένη καρδιά».
Η κηδεία του έγινε στον Σκορπιό, δίπλα στον Αλέξανδρο (και αργότερα τη Χριστίνα).
Ο Ωνάσης έμεινε θρύλος: από πρόσφυγας έγινε βασιλιάς, αλλά πέθανε μακριά από την Ελλάδα, υπενθυμίζοντας ότι ο πλούτος δεν αγοράζει ευτυχία. Η ιστορία του, σαν τραγωδία, ζει ακόμα μέσα από βιβλία και ταινίες.
About the Author
