Σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ως «ιστορικό πλήγμα» για το καρτέλ του πετρελαίου, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) ανακοίνωσαν σήμερα την άμεση αποχώρησή τους από τον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών (OPEC) και την ευρύτερη συμμαχία OPEC+.
Η απόφαση, που επιβεβαιώνεται από επίσημη δήλωση του υπουργείου Ενέργειας της χώρας και αναφέρεται από το Reuters, έρχεται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής και οικονομικής αναταραχής, με τον πόλεμο στο Ιράν να προκαλεί ιστορικό σοκ στην παγκόσμια ενέργεια.
Η ανακοίνωση έγινε λίγες ώρες μετά από συνεδρίαση του OPEC+, όπου τα ΗΑΕ φέρεται να εξέφρασαν ανοιχτά τη δυσαρέσκειά τους για τους περιορισμούς παραγωγής. «Τα ΗΑΕ επιλέγουν την πλήρη ενεργειακή κυριαρχία και την ευελιξία που χρειάζονται για να χρηματοδοτήσουν τη μετάβασή τους σε μια οικονομία μετά το πετρέλαιο», αναφέρει ανώτερος αξιωματούχος της Αdnoc (Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου του Άμπου Ντάμπι) σε δηλώσεις που επικαλείται το πρακτορείο. Η χώρα, που είναι από τους ιδρυτικούς μέλη του OPEC από το 1967, έχει επενδύσει δισεκατομμύρια σε αύξηση της παραγωγικής της ικανότητας – φτάνει πλέον κοντά στα 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα – αλλά οι ποσοστώσεις του καρτέλ την κρατούσαν πίσω.
Οι ρίζες της ρήξης
Η απόφαση δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Τα τελευταία χρόνια, τα ΗΑΕ είχαν επανειλημμένα εκφράσει δυσαρέσκεια για τη σαουδαραβική ηγεμονία εντός του OPEC+. Το 2021, η χώρα είχε «σπάσει» τις συνομιλίες για αύξηση της παραγωγής, απαιτώντας υψηλότερο baseline για τα δικά της κοιτάσματα. Παρόμοιες εντάσεις επανεμφανίστηκαν το 2023 και στις αρχές του 2026, εν μέσω διαφωνιών για την Υεμένη και τις περιφερειακές επιρροές. Η τρέχουσα κρίση στο Ιράν, που έχει κλείσει εν μέρει τον Πορθμό του Ορμούζ και εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι, φαίνεται ότι έδωσε την τελική ώθηση.
«Δεν πρόκειται για εγκατάλειψη της συνεργασίας, αλλά για ρεαλιστική προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες», δήλωσε εκπρόσωπος του Άμπου Ντάμπι. «Θέλουμε να παράγουμε περισσότερο, να εξάγουμε ελεύθερα και να επενδύσουμε τα έσοδα σε τεχνολογία, ΑΠΕ και AI – όχι να περιμένουμε εγκρίσεις από το Ριάντ».
Αντίκτυπος στην αγορά: Αυξανόμενη μεταβλητότητα και «τέλος εποχής»;
Η αποχώρηση των ΗΑΕ – του τρίτου μεγαλύτερου παραγωγού πετρελαίου στον OPEC μετά τη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ – αναμένεται να προκαλέσει άμεση αναταραχή. Αναλυτές εκτιμούν ότι η χώρα μπορεί να αυξήσει την παραγωγή της κατά 1-1,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσα στους επόμενους μήνες, χωρίς τους περιορισμούς του OPEC+. Αυτό θα μπορούσε να πιέσει τις τιμές προς τα κάτω μεσοπρόθεσμα, αλλά η τρέχουσα κρίση εφοδιασμού από τον πόλεμο στο Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε αρχική άνοδο λόγω αβεβαιότητας.
Η Σαουδική Αραβία, de facto ηγέτης του καρτέλ, δεν έχει ακόμη σχολιάσει επισήμως, αλλά διπλωματικές πηγές μιλούν για «σοβαρή ρωγμή» στις σχέσεις Ριάντ-Άμπου Ντάμπι. Το Ριάντ βλέπει την κίνηση ως απειλή για την ενότητα του OPEC+, ειδικά εν μέσω της συνεχιζόμενης συνεργασίας με τη Ρωσία. Άλλες χώρες-μέλη, όπως το Κουβέιτ και το Ιράκ, παρακολουθούν με ανησυχία, ενώ η Αγκόλα (που είχε αποχωρήσει νωρίτερα) μπορεί να δει την κίνηση ως πρότυπο.
Τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία και την Ελλάδα
Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο, η εξέλιξη φέρνει μικτό σενάριο: περισσότερη προσφορά μακροπρόθεσμα μπορεί να συγκρατήσει τις τιμές, αλλά η άμεση αβεβαιότητα ενδέχεται να αυξήσει το κόστος καυσίμων και μεταφορών.
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα: τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent σημείωσαν μικρές διακυμάνσεις λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση.Το Άμπου Ντάμπι, με το όραμα «Net Zero 2050» και τα μεγάλα funds όπως το Mubadala, στοχεύει πλέον σε πλήρη αποδέσμευση από τις δεσμεύσεις του καρτέλ. Η κίνηση ενισχύει τη θέση των ΗΑΕ ως «ανεξάρτητου παίκτη» στην ενέργεια, παρόμοια με το παράδειγμα του Κατάρ που αποχώρησε το 2019 (για άλλους λόγους).
About the Author
