Το πατροπαράδοτο έθιμο της γουρουνοχαράς (ή γουρνοχαρά) αναβίωσε και φέτος στο χωριό της Καλλονής Γρεβενών. Τί είναι όμως η γουρουνοχαρά;
Πρόκειται για ένα έθιμο που συναντάτε εδώ και πολλές δεκαετίες στα ορεινά χωριά της Δυτικής Μακεδονίας (και όχι μόνο) και συνδέεται με τον ερχομό και τον εορτασμό των Χριστουγέννων. Στις ελληνικές αγροτοποιμενικές οικογένειες από τις αρχές του 20ου αιώνα η κατανάλωση του κρέατος περιοριζόταν κυρίως στις μεγάλες θρησκευτικές εορτές (Χριστούγεννα, Πάσχα), σε κοινωνικές εκδηλώσεις όπως π.χ. γάμους, κα προσδίδοντας εθιμοτυπικό χαρακτήρα, ο οποίος είναι αναπόσπαστο κομμάτι της λαογραφίας του τόπου μας.
Οι οικογένειες έτρεφαν το γουρούνι όλο το χρόνο, το οποίο προοριζόταν για σφαγή τα Χριστούγεννα για δύο λόγους, έναν εορταστικό/εθιμοτυπικό και έναν πρακτικό/επιβίωσης. Το κρέας του χοίρου προοριζόταν για το εορταστικό τραπέζι που θα τάιζε τα μέλη της οικογένειας (αλλά και μέλη της κοινότητας, του χωριού που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να έχουν στην ιδιοκτησία τους έναν χοίρο). Πέρα όμως από τον εορτασμό των Χριστουγέννων, μέρος του κρέατος παστωνόταν για να θρέψει σε μάκρος την οικογένεια ενώ μία άλλη γαστρονομική παρασκευή ήταν αυτή των λουκάνικων. Το λίπος ή το λαρδί του γουρουνιού μετατρέπονταν σε σαπούνι ή διατηρούνταν ως “βούτυρο” για χρήση στο μαγείρεμα, ενώ χαμένο δεν πήγαινε ούτε το δέρμα του ζώου. Επιπλέον κερδισμένοι από όλο αυτό το χριστουγεννιάτικο έθιμο ήταν τα παιδιά, καθώς η “φούσκα” του χοίρου μετατρέπονταν σε μπάλα.
Η όλη διαδικασία, ξεκινούσε από νωρίς το πρωί και ολοκληρωνόταν αργά το βράδυ μέσα σε κλίμα παραδοσιακών τραγουδιών, χορών και παιχνιδιού.
Γουρουνοχαρά στην Καλλονή
Αυτή η χαρμόσυνη γιορτή έλαβε χώρα στις 23 Νοεμβρίου στην Καλλονή.Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά και με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου ” Άγιος Νικόλαος” πραγματοποιήθηκε η γουρουνοχαρά σε αυτό το πανέμορφο πετρόκτιστο ορεινό χωριό του νομού Γρεβενών, το οποίο έχει ανακηρυχθεί ως παραδοσιακός οικισμός λόγω της αρχιτεκτονικής του.
Από νωρίς το πρωί, στην ηλιόλουστη πλατεία του χωριού, άναψαν οι φωτιές από ξύλα και στήθηκαν πάνω τα τσουκάλια, όπου μέσα θα μαγειρεύονταν παραδοσιακά οι τσιγαρίδες, δηλαδή κομμάτια χοιρινού κρέατος με ψαχνό και λίπος. Να σημειωθεί ότι οι τσιγαρίδες διανέμονται δωρεάν κάθε χρόνο από τον Σύλλογο.
Πλήθος επισκεπτών όλων των ηλικιών απόλαυσαν και διάφορα άλλα εδέσματα όπως π.χ. χοιρινό κεμπάπ ψημένο στη σούβλα πάνω σε κάρβουνα.
Φυσικά από τη γιορτή δε μπορούσαν να λείπουν η μουσική και τα τραγούδια.Τα παραδοσιακά χάλκινα της Σιάτιστας συνόδεψαν την γουρουνοχαρά μέχρι το τέλος της γιορτής, με τον κόσμο να συμμετέχει ένθερμα.
Το κέφι και ο χορός στη γιορτή κράτησαν μέχρι αργά το βράδυ.
Ο σύλλογος του χωριού όπως πέρσι έτσι και φέτος δεν παρέλειψε τα αναμνηστικά της γουρουνοχαράς, τα οποία ήταν κούπες, τσάντες και ημερολόγια για το νέο έτος.
Το χωριό Καλλονή
Για το χωριό της Καλλονής και για το έθιμο της γουρουνοχαράς μίλησε στο Thesnewsline η πρόεδρος του χωριού κ. Ελευθερία Λίτα.
“Η Καλλονή Γρεβενών είναι ένα πανέμορφο χωριό στα 1.000 μ.υψόμετρο,με ιστορία που ξεκινά τον 17ο αι. όταν χτίστηκε από ντόπιους μάστορες,εξαιρετικούς τεχνίτες της πέτρας. Χάρη στη μοναδική της αρχιτεκτονική, το 1978 με το ΦΕΚ 594/δ/78, δικαίως χαρακτηρίστηκε παραδοσιακός οικισμός και μέχρι σήμερα επιβεβαιώνεται ο χαρακτηρισμός, καθώς οι Καλλονιώτες σέβονται και αγαπούν τον τόπο τους, φροντίζοντας για τη διατήρηση του παραδοσιακού ύφους.
Η Κοινότητα μπορεί να έχει λίγους μόνιμους κατοίκους, ωστόσο είναι τόπος ζωντανός καθ΄όλη τη διάρκεια του έτους, καθώς η δυναμική παρουσία των απανταχού Καλλονιωτών με θέληση για συνέργειες,παράγει πολιτισμό και προσελκύει επισκέπτες.
Το Σάββατο 23 Νοεμβρίου 2024, χάρη στην πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου Νέων Καλλονής Γρεβενών «Άγιος Νικόλαος» που ιδρύθηκε το 1970 και τα τελευταία χρόνια αναπτύσσει έντονη δραστηριότητα στην πολιτιστική ζωή του χωριού, αναβιώσαμε το παλαιό έθιμο της «Γουρνοχαράς» για τρίτη συνεχόμενη χρονιά.
Το έθιμο αποτελεί υπόμνηση της γιορτής των Χριστουγέννων, όπου τα παλιά χρόνια η οικογένεια μέρες πριν ή και την Παραμονή, έσφαζε το γουρούνι που εξέτρεφε όλο τον χρόνο, εξασφαλίζοντας το κρέας και την λιπαρή ουσία του για την διατροφή και την επιβίωσή της. Ο οικόσιτος χοίρος ήταν μια επένδυση, καθώς το κρέας έφτανε πολλές φορές και να συντηρήσει την οικογένεια, αλλά και μέρος του να πουληθεί, ενώ το λίπος χρησιμοποιούνταν στη μαγειρική, καθώς το ελαιόλαδο δύσκολα υπήρχε στα χωριά της Δυτικής Μακεδονίας έως και τη δεκαετία του ’60.
Όπως παλιά, που οικογένεια και φίλοι συμμετείχαν ιεροτελεστικά στο σφάξιμο του χοίρου τρώγοντας και πίνοντας όλοι μαζί, έτσι και στις σύγχρονες “Γουρνοχαρές”, μαζεύονται συγχωριανοί και καλεσμένοι, τρώνε τις παραδοσιακές τσιγαρίδες που μαγειρεύονται με τέχνη, αργά-αργά στο καζάνι,πίνουν, χορεύουν και τραγουδάνε με κλαρίνα και χάλκινα.
Αυτό συνέβη και φέτος,όπου είχαμε μια πολλή μεγάλη προσέλευση κόσμου, από όλη τη Δυτική Μακεδονία,χωριά και πόλεις της περιοχής,αλλά και από τη Θεσσαλονίκη όπου κατοικούν μόνιμα πολλοί συγχωριανοί μας.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Δήμαρχος Γρεβενών Κυριάκος Ταταρίδης,ο Αντιπεριφερειάρχης Ιωάννης Τσακνάκης, ο Αντιδήμαρχος Γιωργος Κόλιας, άνθρωποι της τοπικής Αυτοδιοίκησης με τους οποίους έχω άριστη συνεργασία στην προσπάθεια που γίνεται να επιλύονται προβλήματα του τόπου και να παράγεται πολιτισμός”.
Δείτε και άλλα στιγμιότυπα από τη γιορτή εδώ.
About the Author
