Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει εντολή σε στενούς συνεργάτες του να προετοιμαστούν για παρατεταμένο ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν, σε μια προσπάθεια να πιέσει το καθεστώς της Τεχεράνης να αποδεχθεί πλήρη διάλυση του πυρηνικού του προγράμματος. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της Wall Street Journal και άλλων ΜΜΕ, ο Τραμπ πιστεύει ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων φέρει λιγότερους κινδύνους από την επανέναρξη βομβαρδισμών ή την αποχώρηση από τη σύγκρουση.
Σε πρόσφατες συσκέψεις, συμπεριλαμβανομένης εκείνης στο Situation Room τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε ιρανική πρόταση που προέβλεπε άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ με αντάλλαγμα την αναβολή συζητήσεων για τα πυρηνικά. Αντίθετα, επέλεξε να συνεχίσει την οικονομική πίεση, εμποδίζοντας τη ναυσιπλοΐα προς και από τα ιρανικά λιμάνια. «Το Ιράν καταρρέει οικονομικά», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τραμπ σε ανάρτησή του, εκτιμώντας ότι η χώρα χάνει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια την ημέρα.
Το πλαίσιο της κρίσης
Ο αποκλεισμός ξεκίνησε στις 13 Απριλίου, μετά την αποτυχία των ειρηνευτικών συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν. Αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής «μέγιστης πίεσης» (maximum pressure) που επανέφερε ο Τραμπ από τις αρχές του 2025, με στόχο μηδενικές εξαγωγές πετρελαίου από το Ιράν και παρεμπόδιση κάθε πυρηνικής προόδου. Η σύγκρουση, που ξεκίνησε με ισραηλινές και αμερικανικές επιδρομές (Operation Epic Fury), οδήγησε σε εκεχειρία τον Απρίλιο, αλλά ο αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ.
Το Στενό του Ορμούζ – μέσω του οποίου διέρχεται περί το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου – έχει γίνει το επίκεντρο της έντασης. Οι ΗΠΑ δεν εμποδίζουν τη διέλευση πλοίων προς άλλα λιμάνια του Κόλπου, αλλά εμποδίζουν αυστηρά την πρόσβαση σε ιρανικά λιμάνια. Αυτό έχει οδηγήσει σε δραματική μείωση των διελεύσεων και σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Αντιδράσεις και ρίσκα
Η απόφαση του Τραμπ έρχεται εν μέσω εσωτερικών πιέσεων: Αυξανόμενες τιμές βενζίνης στις ΗΠΑ, πτώση δημοσκοπήσεων και ανησυχίες Ρεπουμπλικανών για τις ενδιάμεσες εκλογές. Παράλληλα, σύμβουλοι όπως ο Γερουσιαστής Lindsey Graham πιέζουν για συνέχιση της πίεσης, ενώ επιχειρηματικοί κύκλοι φοβούνται παγκόσμια οικονομική κρίση.
Από την πλευρά του Ιράν, το καθεστώς προσπαθεί να αντέξει, προτείνοντας άνοιγμα του Στενού με αντάλλαγμα άρση του αποκλεισμού. Ωστόσο, οι ΗΠΑ απορρίπτουν οποιαδήποτε συμφωνία που δεν περιλαμβάνει χρονοδιαγράμματα για τον τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου. Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν μπορεί να προσπαθήσει να παρακάμψει τον αποκλεισμό μέσω χερσαίων οδών ή «σκιώδους στόλου», αλλά η οικονομική ζημιά είναι ήδη σημαντική.
Τι σημαίνει αυτό για την περιοχή
Ο παρατεταμένος αποκλεισμός σηματοδοτεί μετάβαση από την άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση σε οικονομικό πόλεμο. Οι ΗΠΑ διατηρούν την εκεχειρία αορίστως, αλλά διατηρούν υψηλή ετοιμότητα. Το Ιράν, από την άλλη, κατηγορεί την Ουάσινγκτον για «οικονομική τρομοκρατία» και προειδοποιεί για πιθανές αντιδράσεις.Παραμένει αβέβαιο αν η στρατηγική θα αποδώσει γρήγορα ή αν θα οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση. Ο Τραμπ, που προτιμά «αποφασιστικές νίκες», φαίνεται να παίζει ένα μακρύ παιχνίδι, ελπίζοντας ότι η οικονομική κατάρρευση θα αναγκάσει την Τεχεράνη σε υποχώρηση χωρίς νέο αίμα.
Πηγές: Wall Street Journal, Raw Story, Anadolu Agency, Al Jazeera
About the Author
