Ο ένας στους δύο Ελληνες μαθητές τελειώνει το γυμνάσιο χωρίς να μπορεί να κάνει απλούς μαθηματικούς συλλογισμούς και πράξεις. Αντίστοιχα, οι τέσσερις στους δέκα δεν μπορούν να κατανοήσουν απλά φυσικά φαινόμενα, αλλά ούτε και το νόημα απλών κειμένων. Η τραγική αυτή εικόνα αποτυπώνεται στις επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στην έρευνα PISA 2025 του ΟΟΣΑ. Πόσο ενθαρρυντικό είναι ότι οι ελληνικές επιδόσεις πέφτουν μεν, αλλά πιο αργά σε σχέση με προηγούμενες χρονιές και μαζί με όλες τις άλλες χώρες πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, μεταξύ των οποίων η Τουρκία;
Η πτώση των επιδόσεων, στην Ελλάδα και διεθνώς, σε σχέση με τον διαγωνισμό του 2022 αποδίδεται –σε πρώτο επίπεδο, τουλάχιστον– στην πανδημία. Οι σημερινοί 15χρονοι την περίοδο της πανδημίας ήταν στην Δ΄ και στην Ε΄ Τάξη, και όπως φαίνεται τους επηρέασαν η αλλαγή του τρόπου διδασκαλίας (από τη σχολική αίθουσα στην τηλεκπαίδευση) και το συνεχές σκρολάρισμα, ενώ κατεγράφη αύξηση των απουσιών. «Οι μαθητές της έρευνας του 2025 πλήρωσαν βαρύτερο γνωστικό τίμημα σε σχέση με μαθητές που η κρίση της πανδημίας τούς βρήκε σε μεγαλύτερες τάξεις και άρα με πιο διαμορφωμένη γνωστική υποδομή», ανέφερε κατά τη χθεσινή παρουσίαση των αποτελεσμάτων ο Κώστας Δημόπουλος, καθηγητής Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και εθνικός συντονιστής του προγράμματος PISA.
Ειδικότερα, στην έρευνα PISA 2025, εκτός από τα βασικά αντικείμενα –τις φυσικές επιστήμες (ήταν το αντικείμενο στο οποίο εστίασε ο διαγωνισμός του 2025), την κατανόηση κειμένου και τα μαθηματικά– οι μαθητές αξιολογήθηκαν για πρώτη φορά και στην επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακά περιβάλλοντα. Συνολικά συμμετείχαν 765.000 μαθητές, εκπροσωπώντας συνολικά 33 εκατομμύρια μαθητές από 91 χώρες, δηλαδή επιπλέον δέκα χώρες σε σχέση με την έρευνα PISA το 2022. Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία. Οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών είναι οι εξής:
– Στις φυσικές επιστήμες συγκέντρωσαν 434 μονάδες, 7 λιγότερες σε σχέση με το 2022. Ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 482 (-3 σε σχέση με το 2022) και της Ε.Ε. 476 (-5 μονάδες).
– Στην κατανόηση κειμένου συγκέντρωσαν 423 μονάδες, 16 λιγότερες σε σύγκριση με το 2022. Ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 461 (-14 σε σχέση με το 2022) και της Ε.Ε. 451 μονάδες (-18 μονάδες).
– Στα μαθηματικά συγκέντρωσαν 424 μονάδες, 6 λιγότερες από το 2022. Ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 463 (-9 σε σχέση με το 2022) και της Ε.Ε. 460 μονάδες (-12 μονάδες).
– Αναφορικά με το αντικείμενο της επίλυσης προβλημάτων σε ψηφιακά περιβάλλοντα, το οποίο εξετάστηκε για πρώτη φορά το 2025, οι μαθητές στην Ελλάδα είχαν μέση επίδοση 461 μονάδες έναντι 500 μονάδων κατά μέσον όρο στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες.
– Στις πρώτες θέσεις και στα τρία εξεταζόμενα γνωστικά πεδία εμφανίζονται περιοχές της Κίνας (Πεκίνο, Μακάο, Ταϊπέι), η Σιγκαπούρη, η Ιαπωνία και η Κορέα. Στην Ευρώπη προηγούνται η Εσθονία, η Βρετανία και η Φινλανδία, ενώ ξεχωρίζει η Τουρκία που είναι ψηλά στην κατάταξη (19η μεταξύ των 91 στις φυσικές επιστήμες) και από τις ελάχιστες χώρες που είχαν άνοδο των επιδόσεών τους.
Η πτώση των επιδόσεων, στην Ελλάδα και διεθνώς, σε σχέση με τον διαγωνισμό του 2022 αποδίδεται εν μέρει στην περίοδο της πανδημίας.
Το υπουργείο Παιδείας βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο, καθώς περιγράφει τη συνολική εικόνα για τη χώρα «μεικτή, αλλά με σαφείς ενδείξεις σταθεροποίησης». «Για πρώτη φορά μετά από δέκα χρόνια η χώρα ανακόπτει μια διαρκή πορεία απόκλισής της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε. των “27”. Στα μαθηματικά μάλιστα φαίνεται να υπάρχει μια σαφής τάση σύγκλισης. Πόσο μάλλον που διεθνώς οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στις φυσικές επιστήμες, στα μαθηματικά και στην κατανόηση κειμένου ήταν οι χαμηλότερες από την έναρξη της έρευνας PISA το 2000, με σημαντική πτώση ιδιαίτερα στην κατανόηση κειμένου, ακόμη και σε παραδοσιακά ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα (π.χ. Φινλανδία, Εσθονία και Ιρλανδία στην Ευρώπη, Κορέα, Σιγκαπούρη και Χονγκ Κονγκ στην Ασία)», ανέφερε ο κ. Δημόπουλος.
Βέβαια, οι Ελληνες μαθητές περιγράφουν ένα λιγότερο υποστηρικτικό και γνωστικά ενισχυτικό μαθησιακό περιβάλλον σε σχέση με τις χώρες του ΟΟΣΑ: αναφέρουν μικρότερη υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς, περιορισμένη χρήση διδακτικών τεχνικών γνωστικής ενεργοποίησής τους κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, και μικρότερη αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης στο σχολείο. «Ειδικά για τις φυσικές επιστήμες το μάθημα έχει στοιχεία διάλεξης και όχι εμπλοκής των μαθητών, και μάλιστα το ποσοστό βαίνει επιδεινούμενο. Από την άλλη, οι μαθητές υποστηρίζουν ότι οι καθηγητές βοηθούν εκείνους τους μαθητές που έχουν τα μεγαλύτερα μαθησιακά ελλείμματα» δήλωσε ο κ. Δημόπουλος.
Από την πλευρά της η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη εστίασε στα θετικά, τονίζοντας ότι τα μέτρα που έχουν προωθηθεί (αύξηση διορισμών, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, νέος υλικοτεχνικός εξοπλισμός, εμπλουτισμός της Τράπεζας Θεμάτων με θέματα στη φιλοσοφία των θεμάτων του PISA, σύστημα του πολλαπλού βιβλίου) θα φέρουν βελτίωση του ελληνικού σχολείου.
Πηγή Καθημερινή Απόστολος Λακασάς
About the Author
