« Menace », « entrisme », « charia ». Voici comment le ministre de l’Intérieur et nouveau président du parti Les Républicains, Bruno Retailleau a qualifié l’organisation des Frères musulmans. A la sortie du siège de son parti, Bruno Retailleau a affirmé que l’organisation est « une menace très claire vis-à-vis de la République, une menace sur la cohésion nationale et une menace de submersion ».
Avant lui, plusieurs responsables politiques ont déjà pointé l’influence et le discours de l’organisation islamiste. En 2015, Manuel Valls, alors Premier ministre, souhaitait combattre leur « influence ». Aussi, après l’attaque du 7 octobre par le Hamas (branche politique et militante des Frères musulmans palestiniens), le ministre de l’Intérieur de l’époque, Gérald Darmanin, accusait le footballeur Karim Benzema d’avoir des liens « notoires » avec l’organisation.
Pourtant, même si l’organisation politique islamiste d’origine égyptienne se fait plutôt discrète dans le pays, elle revient régulièrement dans l’actualité notamment depuis la résurgence du conflit israélo-palestinien et ses liens avec le Hamas.
Une organisation presque centenaire
L’organisation des Frères musulmans est fondée en Egypte, en 1928, par le cheikh Hassan Al-Banna. A l’époque, le pays est occupé par les forces britanniques, arrivées en 1882. Pour l’organisation, l’objectif est double : libérer le pays et instaurer un pouvoir islamique, c’est-à-dire conforme au Coran (la charia).
De ce fait, l’organisation sunnite et réformiste est particulièrement appréciée au sein de la population. Et pour cause, les Frères musulmans imprègnent la société via des activités caritatives et sociales tout en prônant les valeurs de la religion. Ils se réclament du panislamisme, un mouvement politique et religieux qui souhaite le rapprochement de toutes les communautés musulmanes dans le monde. Le « frérisme » entend mener une lutte « non violente » contre « l’emprise laïque » et « l’imitation du modèle occidental ». Dès la création de l’Etat d’Israël, l’organisation a fait de la lutte contre le sionisme un élément central de son combat.
La branche du théoricien Sayyid Qutb, qui s’inscrit rapidement en rupture avec le mouvement, prône quant à elle le jihad armé. Dès le lendemain de la seconde guerre mondiale, l’organisation égyptienne recensait entre 500 000 et 1 000 000 de membres.
De la radicalisation à l’institutionnalisation
Après l’assassinat en 1949 du guide suprême Hassan Al-Banna, grand-père du théologien suisse Tariq Ramadan, les Frères musulmans se radicalisent et se tournent vers la violence politique en créant une branche armée secrète et clandestine. Dès 1948, l’organisation est interdite. Elle est dissoute en 1954, lors de la prise de pouvoir du président Nasser. Jusqu’en 1984 et sa reconnaissance comme organisation religieuse par le président Hosni Moubarak, les Frères musulmans sont pourchassés par le pouvoir égyptien et vivent dans la clandestinité.
Après ces « années noires » qui ont construit le mythe de l’organisation, les Frères musulmans entrent dans le jeu politique égyptien. En 2005, lors des élections législatives, ils deviennent même la seconde force politique du pays. Après les révolutions arabes en 2011 qui ont conduit à la chute du régime de Moubarak, les Frères musulmans parviennent à faire élire Mohamed Morsi en 2012, chef du parti politique de l’organisation, le Parti de la justice et de la liberté. L’exercice du pouvoir ne dure qu’un court instant, dès le 3 juillet de l’année suivante, le gouvernement tombe après un coup d’État de l’armée, mené par le général Al-Sissi, actuel dirigeant de l’Egypte. Depuis, l’organisation est pourchassée dans le pays et ses militants jetés en prison par milliers.
Une influence à l’étranger
A peine quelques années après sa création, l’organisation s’est répandue chez ses voisins. Dans les années 1930, on les voit apparaître en Syrie puis au Soudan et en Irak à partir des années 1940. Leur arrivée en Palestine a conduit à la création du Hamas en 1987.
Lors de la répression des années 1950 et 1960 sous la présidence de Nasser, nombreux sont les membres qui ont trouvé refuge dans les pays du Golfe dont ils partagent le conservatisme. Mais depuis les années 1990, l’organisation fait figure de persona non grata dans la plupart des pays de la péninsule. Stéphane Lacroix, docteur en sciences politiques à Sciences Po et spécialiste de l’Islam et de la politique au Moyen-Orient situe cette rupture après l’invasion du Koweït par Saddam Hussein en 1990. Entre soutien et « silence gêné », les branches des Frères musulmans se déchirent. « La relation entre le pouvoir saoudien et les Frères change dès lors drastiquement […] ils sont désormais vus avec méfiance par Ryad. On considère qu’ils sont porteurs d’un projet politique menaçant pour le système saoudien, car porteur d’une alternative islamique à ce dernier », analyse-t-il.
Après avoir soutenu le coup d’État militaire du général Al-Sissi, l’Arabie saoudite et les Emirats arabes unis ont inscrit l’organisation sur leur liste d’organisations terroristes tout comme l’Egypte.
Comme le pointe Nicolas Lepoutre, professeur agrégé d’histoire, dans un article de l’OrientXXI, les Frères musulmans ne sont pas une « organisation structurée » à l’échelle internationale. « Chaque mouvement (des Frères musulmans) poursuit avant tout un agenda national et ses buts immédiats ou ses modes d’action sont définis par le contexte local ».
Les Frères musulmans en France
Les Frères musulmans ont essaimé jusqu’en Europe où l’organisation est qualifiée de terroriste par l’Autriche. En France, ils sont généralement associés à l’association Musulmans de France anciennement Union des organisations islamiques de France. Si le lien demeure tacite, plusieurs anciens dirigeants n’ont pas caché leur proximité avec l’organisation. L’association revendique la tutelle de quelques dizaines de mosquées et de plus de 250 associations.
Régulièrement les responsables politiques pointent l’influence des Frères musulmans sur le territoire national. Au Sénat, la sénatrice centriste Nathalie Goulet a interpellé le gouvernement le 21 mars 2024 réclamant l’interdiction de l’organisation. Selon elle, la « confrérie des Frères musulmans est très active dans les diatribes antisémites », elle l’accuse également d’entretenir un « séparatisme ».
Πηγή https://www.publicsenat.fr
«Απειλή», «εισβολή», «σαρία». Έτσι χαρακτήρισε την οργάνωση των Αδελφών Μουσουλμάνων ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών και νέος πρόεδρος του κόμματος Les Républicains, Μπρούνο Ρεταϊγιό. Εξερχόμενος από την έδρα του κόμματός του, ο Μπρούνο Ρεταϊγιό δήλωσε ότι η οργάνωση αποτελεί «μια πολύ ξεκάθαρη απειλή για τη Δημοκρατία, μια απειλή για την εθνική συνοχή και μια απειλή κατάκλυσης».
Πριν από αυτόν, αρκετοί πολιτικοί ηγέτες είχαν ήδη επισημάνει την επιρροή και τον λόγο της ισλαμιστικής οργάνωσης. Το 2015, ο τότε πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς εξέφρασε την πρόθεση να καταπολεμήσει την «επιρροή» τους. Επίσης, μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου από τη Χαμάς (πολιτικό και μαχητικό παρακλάδι των Αδελφών Μουσουλμάνων στην Παλαιστίνη), ο τότε υπουργός Εσωτερικών Ζεράλντ Νταρμανίν κατηγόρησε τον ποδοσφαιριστή Καρίμ Μπενζεμά ότι διατηρεί «γνωστές» σχέσεις με την οργάνωση.
Παρόλο που η ισλαμιστική πολιτική οργάνωση, με ρίζες στην Αίγυπτο, παραμένει σχετικά διακριτική στη Γαλλία, επανέρχεται τακτικά στην επικαιρότητα, ιδιαίτερα μετά την αναζωπύρωση της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης και τη σύνδεσή της με τη Χαμάς.
Μια οργάνωση σχεδόν αιωνόβια
Η οργάνωση των Αδελφών Μουσουλμάνων ιδρύθηκε στην Αίγυπτο το 1928 από τον σεΐχη Χασάν Αλ-Μπανά. Εκείνη την εποχή, η χώρα τελούσε υπό βρετανική κατοχή, που είχε ξεκινήσει το 1882. Ο στόχος της οργάνωσης ήταν διττός: η απελευθέρωση της χώρας και η εγκαθίδρυση μιας ισλαμικής εξουσίας, δηλαδή σύμφωνης με το Κοράνι (σαρία).
Ως εκ τούτου, η σουνιτική και μεταρρυθμιστική οργάνωση απέκτησε μεγάλη απήχηση στον πληθυσμό. Και όχι άδικα, καθώς οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι διείσδυσαν στην κοινωνία μέσω φιλανθρωπικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, προωθώντας παράλληλα τις αξίες της θρησκείας. Υποστήριζαν τον πανισλαμισμό, ένα πολιτικό και θρησκευτικό κίνημα που επιδιώκει την προσέγγιση όλων των μουσουλμανικών κοινοτήτων παγκοσμίως. Ο «αδελφισμός» προωθεί έναν «μη βίαιο» αγώνα ενάντια στην «κοσμική επιρροή» και την «μίμηση του δυτικού μοντέλου». Από τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ, η οργάνωση κατέστησε την αντιμετώπιση του σιωνισμού κεντρικό στοιχείο του αγώνα της.
Η πτέρυγα του θεωρητικού Σαγίντ Κουτμπ, που γρήγορα αποσχίστηκε από το κίνημα, υποστήριξε τον ένοπλο τζιχάντ. Αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η αιγυπτιακή οργάνωση αριθμούσε μεταξύ 500.000 και 1.000.000 μέλη.
Από τη ριζοσπαστικοποίηση στην θεσμοθέτηση
Μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Χασάν Αλ-Μπανά το 1949, παππού του Ελβετού θεολόγου Τάρικ Ραμαντάν, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι ριζοσπαστικοποιήθηκαν και στράφηκαν στη πολιτική βία, δημιουργώντας μια μυστική και παράνομη ένοπλη πτέρυγα. Το 1948, η οργάνωση απαγορεύτηκε. Διαλύθηκε το 1954, κατά την ανάληψη της εξουσίας από τον πρόεδρο Νάσερ. Μέχρι το 1984, όταν αναγνωρίστηκε ως θρησκευτική οργάνωση από τον πρόεδρο Χόσνι Μουμπάρακ, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι κυνηγήθηκαν από την αιγυπτιακή εξουσία και ζούσαν στην παρανομία.
Μετά από αυτά τα «σκοτεινά χρόνια» που δημιούργησαν τον μύθο της οργάνωσης, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι εισήλθαν στο πολιτικό παιχνίδι της Αιγύπτου. Το 2005, στις βουλευτικές εκλογές, έγιναν η δεύτερη πολιτική δύναμη της χώρας. Μετά τις Αραβικές Επαναστάσεις του 2011, που οδήγησαν στην πτώση του καθεστώτος Μουμπάρακ, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι κατάφεραν να εκλέξουν τον Μοχάμεντ Μόρσι το 2012, αρχηγό του πολιτικού τους κόμματος, του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ελευθερίας. Η άσκηση της εξουσίας διήρκεσε ελάχιστα, καθώς στις 3 Ιουλίου του επόμενου έτους, η κυβέρνηση ανατράπηκε μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα υπό τον στρατηγό Αλ-Σίσι, τον σημερινό ηγέτη της Αιγύπτου. Από τότε, η οργάνωση διώκεται στη χώρα και χιλιάδες μέλη της φυλακίζονται.
Επιρροή στο εξωτερικό
Λίγα χρόνια μετά την ίδρυσή της, η οργάνωση εξαπλώθηκε στις γειτονικές χώρες. Στη δεκαετία του 1930 εμφανίστηκε στη Συρία, ενώ από τη δεκαετία του 1940 στον Σουδάν και το Ιράκ. Η παρουσία της στην Παλαιστίνη οδήγησε στη δημιουργία της Χαμάς το 1987.
Κατά τη διάρκεια της καταστολής των δεκαετιών 1950 και 1960 υπό την προεδρία του Νάσερ, πολλά μέλη βρήκαν καταφύγιο στις χώρες του Κόλπου, με τις οποίες μοιράζονταν τον συντηρητισμό. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1990, η οργάνωση θεωρείται ανεπιθύμητη στις περισσότερες χώρες της χερσονήσου. Ο Στεφάν Λακρουά, διδάκτωρ πολιτικών επιστημών στο Sciences Po και ειδικός στον Ισλαμισμό και την πολιτική στη Μέση Ανατολή, εντοπίζει αυτή τη ρήξη μετά την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1990. Μεταξύ υποστήριξης και «αμήχανης σιωπής», οι πτέρυγες των Αδελφών Μουσουλμάνων διχάστηκαν. «Η σχέση μεταξύ της σαουδαραβικής εξουσίας και των Αδελφών αλλάζει δραστικά από τότε […] πλέον θεωρούνται με καχυποψία από το Ριάντ. Εκλαμβάνονται ως φορείς ενός πολιτικού σχεδίου που απειλεί το σαουδαραβικό σύστημα, καθώς προωθούν μια εναλλακτική ισλαμική πρόταση», αναλύει.
Μετά την υποστήριξη του στρατιωτικού πραξικοπήματος του στρατηγού Αλ-Σίσι, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συμπεριέλαβαν την οργάνωση στον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως και η Αίγυπτος.
Όπως επισημαίνει ο Νικολά Λεπούτρ, καθηγητής ιστορίας, σε άρθρο του OrientXXI, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι δεν αποτελούν μια «δομημένη οργάνωση» σε διεθνές επίπεδο. «Κάθε κίνημα των Αδελφών Μουσουλμάνων επιδιώκει πρωτίστως μια εθνική ατζέντα και οι άμεσοι στόχοι ή οι τρόποι δράσης του καθορίζονται από το τοπικό πλαίσιο».
Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι στη Γαλλία
Οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι έχουν εξαπλωθεί και στην Ευρώπη, όπου η οργάνωση χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική από την Αυστρία. Στη Γαλλία, συνδέονται συνήθως με την ένωση Musulmans de France, πρώην Ένωση Ισλαμικών Οργανώσεων της Γαλλίας. Αν και η σύνδεση παραμένει σιωπηρή, αρκετοί πρώην ηγέτες δεν έχουν κρύψει την εγγύτητά τους με την οργάνωση. Η ένωση διεκδικεί την εποπτεία μερικών δεκάδων τζαμιών και περισσότερων από 250 συλλόγων.
Τακτικά, οι πολιτικοί ηγέτες επισημαίνουν την επιρροή των Αδελφών Μουσουλμάνων στη γαλλική επικράτεια. Στη Γερουσία, η κεντρώα γερουσιάστρια Ναταλί Γκουλέ απευθύνθηκε στην κυβέρνηση στις 21 Μαρτίου 2024, ζητώντας την απαγόρευση της οργάνωσης. Σύμφωνα με την ίδια, η «αδελφότητα των Αδελφών Μουσουλμάνων είναι πολύ ενεργή σε αντισημιτικές ρητορικές» και την κατηγορεί επίσης ότι προωθεί τον «σεπαρατισμό».
Ακριβής μετάφραση από το γαλλικό κείμενο
About the Author
