Η νέα έκθεση των RSF (Reporters Without Borders) για την ελευθερία του Τύπου σε Ελλάδα, Ευρώπη και παγκοσμίως φανερώνει ότι οι δύο λέξεις “ελευθερία” και “Τύπος” κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνεις.
Όπως επισημαίνεται η οικονομική κρίση από το 2021, οι πολιτικές σκοπιμότητες κα έχουν οδηγήσει στο πρόβλημα της ανυπαρξίας της ελευθερίας στην ενημέρωση, με τους πολίτες να μην εμπιστεύονται τα ΜΜΕ. Μάλιστα το γενικότερο πρόβλημα έχει προεκτάσεις και στην ασφάλεια των δημοσιογράφων, δίνοντας παράδειγμα την ανεξιχνίαστη δολοφονία του Γιώργου Καραϊβαζ.
Η Ελλάδα διολίσθησε μια θέση χαμηλότερα σε σχέση με το 2024 και πλέον βρίσκεται στην 89η θέση παγκοσμίως, μένοντας πίσω ακόμα και από χώρες της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.
Όσον αφορά την παγκόσμια κατάταξη, στην κορυφή βρίσκεται η Νορβηγία, η Εσθονία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Φινλανδία, ενώ την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν η Δανία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ελβετία και η Τσεχία.
Στην τελευταία θέση της κατάταξης παγκοσμίως βρίσκεται η Ερυθραία, που καταλαμβάνει την 180η θέση. Στους ουραγούς παγκοσμίως περιλαμβάνονται επίσης η Βόρεια Κορέα (179η θέση), η Κίνα (178η), η Συρία (177η), το Ιράν (176ο), το Αφγανιστάν (175ο), το Τουρκμενιστάν (174ο), το Βιετνάμ (173ο), η Νικαράγουα (172η), η Ρωσία (171η) και η Αίγυπτος (170ή).
Η οικονομική αστάθεια κύρια απειλή για την Ελευθερία του Τύπου
Παρότι οι σωματικές επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων αποτελούν την πιο ξεκάθαρη παραβίαση της Ελευθερίας του Τύπου, οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα επισημαίνουν ότι η οικονομική πίεση είναι επίσης ένα σημαντικό, πιο ύπουλο πρόβλημα.
Σύμφωνα με την έρευνα της διεθνούς μη κεδροσκοπικής οργάνωσης, σε πολύ μεγάλο βαθμό το πρόβλημα αυτό οφείλεται στη συγκέντρωση μέσων ενημέρωσης στα χέρια λίγων, στην πίεση που υφίστανται από διαφημιστές και οικονομικούς υποστηρικτές, και στη δημόσια συνεισφορά που περιορίζεται, απουσιάζει ή κατανέμεται με αδιαφανή τρόπο.
Τα δεδομένα του οικονομικού υποδείκτη του Δείκτη RSF καταδεικνύουν ότι σήμερα τα μέσα ενημέρωσης αντιμετωπίζουν το κρίσιμο δίλημμα της διατήρησης της δημοσιογραφικής τους ανεξαρτησίας ή της διασφάλισης της οικονομικής τους επιβίωσης.
Σημειώνεται ότι ο Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου καθορίζεται από πέντε κύριους επιμέρους δείκτες (ασφάλεια δημοσιογράφων, κοινωνικό πλαίσιο, νομικό πλαίσιο, πολιτικό περιβάλλον, οικονομική κατάσταση).
Από αυτές της πέντε βασικές συνιστώσες, ο δείκτης των οικονομικών συνθηκών ήταν αυτός που συνέβαλε περισσότερο στην επιδείνωση της παγκόσμιας βαθμολογίας το τρέχον έτος.
Οι RSF σημειώνουν μάλιστα ότι ο οικονομικός δείκτης το 2025 διολίσθησε στο χαμηλότερο επίπεδο στην ιστορία του και η παγκόσμια κατάσταση θεωρείται πλέον «δύσκολη».
Σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξαν οι RSF για τον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου για το 2025, σε 160 από τις 180 χώρες που αξιολογήθηκαν, τα μέσα ενημέρωσης επιτυγχάνουν την οικονομική τους σταθερότητα «με δυσκολία» — ή «καθόλου».
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο ωστόσο είναι ότι μέσα ενημέρωσης κλείνουν λόγω οικονομικών δυσκολιών σε σχεδόν στο 1/3 των χωρών παγκοσμίως, όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες (57η θέση, 2 θέσεις κάτω), στην Τυνησία (129η, 11 θέσεις κάτω) και στην Αργεντινή (87η, 21 θέσεις κάτω).
Με βάση τα στοιχεία, 34 χώρες ξεχωρίζουν όσον αφορά το μαζικό κλείσιμο μέσων ενημέρωσης τα τελευταία χρόνια, με πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις αυτές της Νικαράγουας (172η, 9 θέσεις κάτω), της Λευκορωσίας (166η), του Ιράν (176η), της Μιανμάρ (169η), του Σουδάν (156η), του Αζερμπαϊτζάν (167η) και του Αφγανιστάν (175η), όπου οι οικονομικές δυσκολίες επιδεινώνουν τις επιπτώσεις των πολιτικών πιέσεων που δέχεται ο Τύπος.
Καταστροφική χαρακτηρίζεται επίσης η κατάσταση στην Παλαιστίνη (163η θέση). Όπως σημειώνουν οι RSF, στη Γάζα, ο ισραηλινός στρατός κατέστρεψε ειδησεογραφικά γραφεία, σκότωσε σχεδόν 200 δημοσιογράφους και επέβαλε πλήρη αποκλεισμό στη Λωρίδα της Γάζας για πάνω από 18 μήνες. Στην Αϊτή (112η, 18 θέσεις κάτω), η έλλειψη πολιτικής σταθερότητας έχει επίσης βυθίσει την οικονομία των μέσων ενημέρωσης στο χάος.
Ακόμα και χώρες με σχετικά καλή κατάταξη, όπως η Νότια Αφρική (27η) και η Νέα Ζηλανδία (16η), δεν παραμένουν αλώβητες.
About the Author
