Σάββατο σήμερα 6 Σεπτεμβρίου 2025 και δεν μπορούμε παρά να παρουσιάσουμε το πογκρόμ του Σεπτεμβρίου 1955, τα γνωστά σε όλους «Σεπτεμβριανά» το πογκρόμ των Τούρκων το 1955 και να αναφερθούμε στη νύχτα της φρίκης της Κωνσταντινούπολης.

Κάνοντας μια ιστορική αναδρομή, πρέπει να πούμε ότι σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης, της Ανταλλαγής Πληθυσμών του 1923, οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, που αποτελούσαν μια ακμάζουσα κοινότητα, εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή, σε αντίθεση με τους Μουσουλμάνους της Δυτικής Θράκης. Μετά από αιώνες διώξεων υπό την τουρκική κυριαρχία, μόνο 600.000 Έλληνες παρέμειναν στην πόλη. Οι Τούρκοι προσπάθησαν να τους εκδιώξουν με διάφορα μέτρα, στοχεύοντας στην εξόντωση της κοινότητας και την οικονομική της καταστροφή.

Οι κύριες μέθοδοι που χρησιμοποίησαν ήταν δύο

Η πρώτη ήταν η επιστράτευση τον Μάιο του 1941, είκοσι κλάσεων μη μουσουλμανικών υπηκόων (Ελλήνων και Αρμενίων), με σκοπό την εξόντωσή τους μέσω των διαβόητων «ταγμάτων εργασίας». Οι επιστρατευμένοι σώθηκαν χάρη στην ήττα των Γερμανών στο Στάλινγκραντ τον Δεκέμβριο του 1942, που ανάγκασε τις τουρκικές αρχές να τους απελευθερώσουν.
Η δεύτερη ήταν με τον νόμο φορολογίας περιουσίας (τον λεγόμενο Varlık Vergisi) της 11ης Νοεμβρίου 1942, που στόχευε μη μουσουλμάνους υπηκόους. Ο νόμος επέτρεπε σε Τούρκους υπαλλήλους του Υπουργείου Οικονομικών να εκτιμούν αυθαίρετα την περιουσία, υπερτιμώντας την πέρα από την πραγματική της αξία. Οι φορολογούμενοι δεν είχαν δικαίωμα έφεσης, και αν δεν μπορούσαν να πληρώσουν, εξορίζονταν και η περιουσία τους δημευόταν.

Μετά από αυτά τα μέτρα, το 1955 μόνο 25.000 Έλληνες παρέμειναν στην Κωνσταντινούπολη από μια κοινότητα που κανονικά θα αριθμούσε τουλάχιστον 450.000. Τη νύχτα από 6 προς 7 Σεπτεμβρίου 1955, η τουρκική διοίκηση έδωσε τη χαριστική βολή σε όσους δεν είχαν ακόμη φύγει.

Ας μιλήσουμε όμως για τη νύχτα της φρίκης της Κωνσταντινούπολης – Σεπτεμβριανά – Το πογκρόμ των Τούρκων το 1955

Το Σάββατο, 3 Σεπτεμβρίου 1955, η σύζυγος του Τούρκου προξένου στη Θεσσαλονίκη φωτογράφισε το τουρκικό προξενείο και το διπλανό σπίτι όπου γεννήθηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ, ισχυριζόμενη ότι ήθελε τις φωτογραφίες ως αναμνηστικό. Την επόμενη μέρα, αναχώρησε με την οικογένειά της για την Τουρκία. Στις 00:10 τα ξημερώματα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955, μια μικρή βόμβα εξερράγη στην αυλή του προξενείου, σπάζοντας τα τ τζάμια και των δύο κτιρίων. Οι ελληνικές αρχές που έσπευσαν βρήκαν δύο ακόμη εκρηκτικούς μηχανισμούς που δεν είχαν πυροδοτηθεί και διαπίστωσαν ότι στο κτίριο βρισκόταν μόνο ο Τούρκος φύλακας. Η έρευνα απέδειξε ότι οι εκρηκτικοί μηχανισμοί τοποθετήθηκαν από τον φύλακα και τον συνεργό του, Oktay Engin Faik, φοιτητή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο οποίος είχε εισαγάγει τα εκρηκτικά από την Τουρκία, όπως ο ίδιος ομολόγησε κατά την ανάκριση.

Οι τουρκικές εφημερίδες της 6ης Σεπτεμβρίου παραποίησαν τις φωτογραφίες που είχε φέρει η σύζυγος του προξένου, παρουσιάζοντας το σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ ως κατεστραμμένο και δημοσίευσαν τις παραποιημένες εικόνες. Μέσω των απογευματινών εφημερίδων, πριν καν συμβεί η έκρηξη, ο τουρκικός λαός πληροφορήθηκε ότι το σπίτι του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη είχε καταστραφεί—μια ψευδής είδηση που κατασκευάστηκε εσκεμμένα κατόπιν εντολής της κυβέρνησης.

Οι τουρκικές αρχές μετέφεραν πλήθη Τούρκων με τρένα και στρατιωτικά φορτηγά από τη Μικρά Ασία στην Κωνσταντινούπολη. Η επίθεση του όχλου ξεκίνησε στις 6 Σεπτεμβρίου 1955 στις 17:50 και ολοκληρώθηκε στις 2:00 τα ξημερώματα της 7ης Σεπτεμβρίου. Η αστυνομία συνέδραμε ενεργά, καθοδηγώντας τον όχλο. Στις 00:20 της 7ης Σεπτεμβρίου 1955, κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος και, μιάμιση ώρα αργότερα, απαγορεύτηκε η κυκλοφορία. Στις 2:30, οι κυβερνητικές δυνάμεις επέβαλαν την τάξη, αλλά ήταν πλέον πολύ αργά—η καταστροφή είχε ολοκληρωθεί.

Με κραυγές όπως «Σήμερα οι περιουσίες σας, αύριο οι ζωές σας· η Κύπρος είναι τουρκική· θα πάρουμε και τα νησιά του Αιγαίου και σύντομα θα φτάσουμε στη Θεσσαλονίκη, την πατρίδα του Ατατούρκ», ο τουρκικός όχλος διέπραξε φρικτά εγκλήματα με σκοπό να τρομοκρατήσει τους Έλληνες κατοίκους της Κωνσταντινούπολης, αναγκάζοντάς τους να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και να εξαλείψουν τα μνημεία και τα ίχνη του ένδοξου ελληνικού παρελθόντος της πόλης.

Κάποια από τα πιο γνωστά αποτέλεσμα του βανδαλισμού:

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η Μεγάλη του Γένους Σχολή, η Μαρμαρά Σχολή, το μοναστήρι του Βαλουκλή και άλλα ελληνικά ιδρύματα υπέστησαν μεγάλες ζημιές.
Από τις 89 εκκλησίες, 29 πυρπολήθηκαν και 46 υπέστησαν βανδαλισμούς.
Οι τάφοι των Οικουμενικών Πατριαρχών και τα χριστιανικά νεκροταφεία βεβηλώθηκαν· τα οστεοφυλάκια πυρπολήθηκαν και τα οστά διασκορπίστηκαν.
Χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις, σπίτια, εκκλησίες και κοιμητήρια λεηλατήθηκαν, πυρπολήθηκαν ή καταστράφηκαν. Περίπου 4.000 καταστήματα, 1.000 κατοικίες, 73 εκκλησίες και 26 σχολεία υπέστησαν ζημιές.
Θύματα: Υπήρξαν δεκάδες νεκροί (ο ακριβής αριθμός παραμένει αμφιλεγόμενος), εκατοντάδες τραυματίες και πολλές περιπτώσεις βιασμών.

Μετά το πογκρόμ, η πλειονότητα των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης εγκατέλειψε την Τουρκία και κατέφυγε στην Ελλάδα για να σώσει τη ζωή της.

Το αγγλικό περιοδικό «Economist» έγραψε στις 20 Σεπτεμβρίου 1975:

«Οι τουρκικές κατηγορίες ότι ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Δυτικής Θράκης καταπιέζεται από τις ελληνικές αρχές είναι χονδροειδείς υπερβολές. Το 1923, υπήρχαν 450.000 Έλληνες στην Κωνσταντινούπολη και 110.000 Μουσουλμάνοι στη Θράκη. Σήμερα, υπάρχουν 15.000 Έλληνες στην Κωνσταντινούπολη και 120.000 Μουσουλμάνοι στη Θράκη. Οι Έλληνες, επομένως, έχουν δίκιο να ρωτούν ποια χώρα καταπιέζει ποια μειονότητα».
Aργότερα, το τουρκικό κράτος διά του προέδρου Τζελάλ Μπαγιάρ υποσχέθηκε αποζημίωση για την καταστροφή των ελληνικών περιουσιών. Στην καλύτερη των περιπτώσεων δεν ξεπέρασε το 20% των απαιτήσεών τους, με δεδομένο ότι τα περιουσιακά τους στοιχεία είχαν υποτιμηθεί δραματικά.

Κλείνοντας της αναδρομή με αυτό το σκοτεινό κομμάτι της ιστορίας, να σημειώσουμε ότι στις μέρες μας περίπου 2.000 Έλληνες παραμένουν στην Κωνσταντινούπολη.

Νέα Θεσσαλονίκη, Παρίσι και Ελληνική Διασπορά – Όλες οι Εξελίξεις

Στο ThesNewsline συγκεντρώνουμε καθημερινά τα πιο σημαντικά νέα Θεσσαλονίκη, Παρίσι και Ελληνική Διασπορά. Στόχος μας είναι να παρέχουμε έγκυρη ενημέρωση για την Ελλάδα, την ομογένεια και τα γεγονότα που επηρεάζουν τους Έλληνες σε κάθε γωνιά του κόσμου.

Νέα Θεσσαλονίκη σήμερα

Η Θεσσαλονίκη παραμένει στο επίκεντρο με πολιτικές εξελίξεις, πολιτιστικά δρώμενα και τοπικές ειδήσεις που αφορούν τους κατοίκους της πόλης. Από την οικονομία και την υγεία μέχρι την πολιτική και την κοινωνία, καλύπτουμε κάθε πτυχή που επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών.

Ειδήσεις από το Παρίσι

Το Παρίσι αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την ελληνική κοινότητα της Γαλλίας. Μεταφέρουμε όλες τις ειδήσεις που σχετίζονται με τον ελληνισμό στην πόλη του φωτός – από πολιτιστικές εκδηλώσεις μέχρι τις φωνές των ανθρώπων της ομογένειας που διαπρέπουν στο εξωτερικό.

Νέα για την Ελληνική Διασπορά

Η Ελληνική Διασπορά παραμένει ενεργή και δυναμική, με χιλιάδες Έλληνες να δραστηριοποιούνται σε Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία και πέρα από αυτές. Μέσα από τις σελίδες μας, θα βρείτε ρεπορτάζ για τις δράσεις, τα επιτεύγματα και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ομογένεια. Ο πολιτισμός αποτελεί βασικό δεσμό ανάμεσα στους Έλληνες εντός και εκτός συνόρων. Παρακολουθούμε στενά κάθε πρωτοβουλία που αναδεικνύει την ελληνική ταυτότητα παγκοσμίως.