Η λειτουργία των νέων μη κρατικών πανεπιστημίων αναμένεται να ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο του 2025, με τις πρώτες εγγραφές φοιτητών να ξεπερνούν τις 6.000. Ο αριθμός των προσφερόμενων προγραμμάτων σπουδών υπολογίζεται μεταξύ 100 και 120.
Αρχικά, η πλειονότητα των νέων ιδρυμάτων αναμένεται να εγκατασταθεί στην Αττική, ενώ κάποια θα λειτουργήσουν και στη Θεσσαλονίκη. Οι αιτήσεις για ίδρυση ΝΠΠΕ από ξένα πανεπιστήμια έχουν ήδη κατατεθεί, με στόχο την πλήρη λειτουργία τους από την επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά.
Σύμφωνα με την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης πρόκειται για 12 συνολικά εκπαιδευτικά ιδρύματα:
.
Η διαδικασία ελέγχου των ΝΠΠΕ από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία ακολουθεί ακριβώς ό,τι ισχύει με τις διαδικασίες και τα κριτήρια για τα δημόσια ΑΕΙ, περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια:
- την α’ φάση, όπου πραγματοποιείται έλεγχος του Φακέλου Αδειοδότησης από την ΕΘΑΑΕ και τον ΕΟΠΠΕΠ (για τις υποδομές).
- τη β’ φάση, κατά την οποία γίνεται η αρχική Πιστοποίηση των Προγραμμάτων Σπουδών από την ΕΘΑΑΕ και δίνεται η Άδεια Έναρξης Λειτουργίας. Και την γ’ φάση, κατά την οποία πραγματοποιείται ετήσια καταγραφή των δεδομένων λειτουργίας από την ΕΘΑΑΕ καθώς και περιοδική πιστοποίηση Προγραμμάτων Σπουδών, και πάλι από την ΕΘΑΑΕ.
Με την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ περί συνταγματικότητας του νόμου 5094/2024, ανοίγει ο δρόμος για «την υλοποίηση μίας ιστορικής εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης», δήλωσε η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη.
«Η θεσμοθέτηση της δυνατότητας ίδρυσης και λειτουργίας παραρτημάτων διεθνών πανεπιστημίων στην Ελλάδα αποτελεί ένα κομβικό βήμα για την ενίσχυση της ακαδημαϊκής πολυμορφίας και της ελευθερίας επιλογής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση», είπε χαρακτηριστικά. Όσο για τη σημασία της έλευσης των 12 καταξιωμένων πανεπιστημίων του εξωτερικού στη χώρα μας στο εγγύς μέλλον, η υπουργός υπογράμμισε ότι «ενισχύει τη διεθνοποίηση της ελληνικής εκπαίδευσης και καθιστά την Ελλάδα περιφερειακό κόμβο γνώσης και προοπτικών».
Παράλληλα, στάθηκε στο σημαντικό ρόλο των δημοσίων πανεπιστημίων, τα οποία έχουν ενισχυθεί ουσιαστικά τα τελευταία χρόνια, και τόνισε ότι ο στόχος παραμένει κοινός, τόσο τα δημόσια όσο και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια καλούνται να υπηρετήσουν τη συνολική αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης και την προσφορά περισσότερων και καλύτερων επιλογών στους φοιτητές. Επιπλέον, πέρα από την αμιγώς εκπαιδευτική συμβολή τους, το νέο πλαίσιο πρόκειται να παίξει καταλυτικό ρόλο και για την οικονομική ανάπτυξη αλλά και την ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου της χώρας.
Επεσήμανε, ωστόσο, ότι «η Κυβέρνηση παραμένει σταθερά προσηλωμένη στη διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών, μέσω ισχυρών μηχανισμών αξιολόγησης και θεσμικής εποπτείας, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και τη μακροπρόθεσμη αναβάθμιση της χώρας στον διεθνή εκπαιδευτικό χάρτη».
Ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος έφερε ως υπουργός Παιδείας το νόμο 5094/24 προς θεσμοθέτηση, ανέφερε σχετικά με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που τον έκρινε συνταγματικό πως «συνιστά δικαίωση της βούλησης μας να γκρεμίσουμε τείχη, να σπάσουμε ριζωμένα ταμπού, να ξεπεράσουμε ιδεοληψίες και να δώσουμε περισσότερες επιλογές και ευκαιρίες στους φοιτητές που θέλουν να σπουδάσουν στη χώρα μας». Επεσήμανε πως πρόκειται για μία «ιστορική απόφαση», με την οποία «πραγματοποιείται ένα μεγάλο βήμα προόδου και αυτοπεποίθησης». Ο ίδιος, τόνισε πως μέχρι σήμερα, η επίκληση του Συντάγματος, λειτουργούσε ως πρόσχημα από πολλούς, με αποτέλεσμα φοιτητές να ακολουθούν το δρόμο της μετανάστευσης στο εξωτερικό για σπουδές, μην έχοντας άλλη επιλογή. Δεν παρέλειψε δε να αναφερθεί στη σημασία της αρμονικής συνύπαρξης στον ακαδημαϊκό χώρο μεταξύ των μη κρατικών και των δημοσίων πανεπιστημίων, υπογραμμίζοντας πως αυτή «ενισχύει την ακαδημαϊκή ανταγωνιστικότητα, την προσέλκυση επενδύσεων για έρευνα, καινοτομία και διεθνή συνεργασία».
Για επιβεβαίωση και μάλιστα με τον πλέον εμφατικό τρόπο, της «εμβληματικής μεταρρυθμιστικής πολιτικής της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και την ορθότητα και συνταγματική θεμελίωση του νόμου 5094/2024 του τότε Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Κυριάκου Πιερρακάκη», μίλησε ο Υφυπουργός Παιδείας αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση, Καθηγητής Νίκος Παπαϊωάννου, αναφερόμενος στην απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Όπως σημείωσε, με αυτή «κατοχυρώνεται η δυνατότητα εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα, όχι ως απειλή προς το δημόσιο πανεπιστήμιο, αλλά ως ευκαιρία για ανανέωση, αλληλεπίδραση και υγιή ανταγωνισμό».
Όσον αφορά το ενδιαφέρον που έχει ήδη εκδηλωθεί από 12 κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού για ίδρυση παραρτημάτων στη χώρα μας, ο Καθηγητής Παπαϊωάννου επισημαίνει ότι «η Ελλάδα καθίσταται ελκυστικός προορισμός όχι μόνο για σπουδές, αλλά και για εκπαιδευτικές επενδύσεις». Την ίδια στιγμή, «το δημόσιο πανεπιστήμιο εξακολουθεί να αποτελεί τον θεμέλιο λίθο του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη το έχει ενισχύσει με αυξημένη χρηματοδότηση και νέες δυνατότητες ανάπτυξης. Το πλαίσιο που διαμορφώσαμε προσφέρει στους φοιτητές περισσότερες ευκαιρίες και στα ιδρύματα περισσότερα εργαλεία να αναπτυχθούν, να συνεργαστούν και να ανταγωνιστούν με όρους εξωστρέφειας και ποιότητας», πρόσθεσε ενώ, όπως δήλωσε σχετικά με τη θεσμική θωράκιση του νόμου, που προσδίδει η απόφαση του ΣτΕ, «η νέα σελίδα στην ανώτατη εκπαίδευση δεν γράφεται με αποκλεισμούς, αλλά με συμπερίληψη, ελευθερία επιλογών και εμπιστοσύνη στην ακαδημαϊκή κοινότητα».
Αναφορικά με την κρίση της Ολομέλειας του ΣτΕ για τη συνταγματικότητα του νόμου περί μη κρατικών ΑΕΙ, ο Ευάγγελος Βενιζέλος στάθηκε ιδιαίτερα στην «τεράστια ερμηνευτική σημασία», που έχει. Συγκεκριμένα είπε: «Χαίρομαι γιατί έγινε αποδεκτή η θεωρητική προσέγγιση που έχω προτείνει περί «επαυξημένου Συντάγματος» που προκύπτει μέσα από τη σύμφωνη με το Δίκαιο της ΕΕ και την ΕΣΔΑ ερμηνεία του Συντάγματος. Χαίρομαι γιατί βρήκε πρακτική εφαρμογή η ερμηνευτική δήλωση στο άρθρο 28 του Συντάγματος που είχα εισηγηθεί στην αναθεώρηση του 2001. Είναι τιμητικό για τον καθηγητή Β. Σκουρή, πρώην Πρόεδρο του ΔΕΕ και εμένα το γεγονός ότι το ΣτΕ υιοθέτησε τις θέσεις που αναπτύξαμε στη σχετική κοινή μας γνωμοδότηση».
Αντιδράσεις καταγράφηκαν από την πλευρά της Νέας Αριστεράς, με τον κ.Νάσο Ηλιόπουλο να σχολιάζει αιχμηρά την απόφαση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, κάνοντας λόγο για «Χώρα μπανανία – Δικαιοσύνη τσίρκο». Στο ίδιο μήκος κύματος και η ΚΝΕ, που ύστερα από την απόφαση, καλεί τους φοιτητές με τον αγώνα τους «να υπερασπιστούν το δικαίωμά τους σε σύγχρονες, αποκλειστικά δημόσιες και δωρεάν σπουδές».
About the Author
