Η Ιταλία θα είναι για πρώτη φορά τιμώμενη χώρα στην Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ), η οποία διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) και θα πραγματοποιηθεί από 8 έως 11 Μαΐου 2025, στον εκθεσιακό χώρο της ΔΕΘ – Helexpo.
Τη συμφωνία συνεργασίας συνυπέγραψαν ο Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ, ο Francesco Neri, διευθυντής του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου Αθηνών και ο Fabrizio Camastra, διευθυντής του ITA-Italian Trade Agency Athens.
Η ιταλική συμμετοχή πραγματοποιείται χάρη στην υποστήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών και Διεθνούς Συνεργασίας με την Πρεσβεία της Ιταλίας στην Αθήνα και το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών, του Υπουργείου Πολιτισμού με το Κέντρο Βιβλίου και Ανάγνωσης, του ITA – Italian Trade Agency αρμόδιου για την προώθηση στο εξωτερικό και τη διεθνοποίηση των ιταλικών επιχειρήσεων και τη συνεργασία της Ένωσης Ιταλών Εκδοτών.
Για τη σημαντική αυτή συνεργασία που ανοίγει νέες προοπτικές στο πεδίο των πολιτιστικών σχέσεων και ειδικότερα των εκδοτικών ανταλλαγών μεταξύ των δύο χωρών, ο Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού κ. Νίκος Μπακουνάκης, δήλωσε:
«Η Ιταλία είναι η τιμώμενη χώρα στην 21η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης και αυτό με κάνει ιδιαίτερα χαρούμενο. Η Ιταλία είναι η τέταρτη εκδοτική αγορά της Ευρώπης, με 3 δις 439 εκατ. ευρώ κύκλο εργασιών το 2023, μια δυναμική λογοτεχνική σκηνή με υπέροχους συγγραφείς, αρκετούς από τους οποίους θα δούμε στη Θεσσαλονίκη, μια μεγάλη δύναμη στις εκδόσεις βιβλίων για παιδιά, που αντανακλάται και στην έκθεση της Μπολόνιας, της σημαντικότερης έκθεσης παιδικού βιβλίου στον κόσμο, και φυσικά μια τεράστια παράδοση από συγγραφείς και κείμενα που έχουν σφραγίσει το αναγνωστικό μας γούστο και τις αναγνωστικές μας συμπεριφορές. Οι μεταφράσεις ιταλικών λογοτεχνικών έργων στα ελληνικά γνωρίζουν επίσης μεγάλη ανάπτυξη, καθώς από τους 84 τίτλους το 2019, φτάσαμε στους 122 το 2023. Πιστεύω ότι όλος αυτός ο δυναμισμός θα διαχυθεί στην 21η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης αλλά και στην πόλη, μέσα από παράλληλες εκδηλώσεις.
Η 21η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης είναι η πρώτη που οργανώνεται από το νέο Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού και η παρουσία της Ιταλίας έχει για μας ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για την ποιότητα και το εύρος της λογοτεχνικής παραγωγής της αλλά και γιατί το βιβλίο στην Ιταλία αποτελεί κλειδί για να κατανοήσουμε πως αλλάζει αυτή η μεσογειακή κοινωνία.
Ευχαριστώ πολύ το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο, το Italian Trade Agency και, φυσικά, την Associazione Italiana Editori για την στενή συνεργασία, που εγγυάται μια δημιουργική και ευφάνταστη «Ιταλία,
Τιμώμενη Χώρα» στη Θεσσαλονίκη από τις 8 έως τις 11 Μαΐου 2025».
Ο Πρέσβης της Ιταλίας στην Ελλάδα κ. Paolo Cuculi, δήλωσε:
«Η συμμετοχή της Ιταλίας ως τιμώμενης χώρας στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης αποτελεί πηγή μεγάλης ικανοποίησης και μια σημαντική ευκαιρία για την περαιτέρω ενίσχυση των ήδη στερεών και γόνιμων πολιτιστικών σχέσεων μεταξύ της Ιταλίας και της Ελλάδας.
Οι ιταλικές εκδόσεις είναι γνωστές και καταξιωμένες στην Ελλάδα, όπως αποδεικνύεται από τον σημαντικό αριθμό ιταλικών βιβλίων που μεταφράζονται στα ελληνικά κάθε χρόνο, χάρη και στην υποστήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών και Διεθνούς Συνεργασίας της Ιταλίας.
Η παρουσία σπουδαίων Ιταλών συγγραφέων τον ερχόμενο Μάιο στη Θεσσαλονίκη θα επιτρέψει στο ελληνικό κοινό να γνωρίσει μερικές από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες της σύγχρονης λογοτεχνίας της Ιταλίας και να ανακαλύψει τα έργα τους. Παράλληλα, η συμμετοχή των μεγαλύτερων ιταλικών εκδοτικών οργανισμών θα ενθαρρύνει τη δημιουργία επαφών και συνεργασιών με τους ελληνικούς εκδοτικούς οίκους, oι οποίες είμαι βέβαιος ότι θα αποδειχθούν ιδιαίτερα γόνιμες, ενόψει και των καινοτομιών και των προκλήσεων που θέτει η τεχνολογική
ανάπτυξη και θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο κλάδος τα επόμενα χρόνια».
Η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού σε συνεργασία με τους Έλληνες εκδότες, τη ΔΕΘ–HELEXPO, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, το Δήμο Θεσσαλονίκης και με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, στο πλαίσιο του ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας 2021-2027. Η ΔΕΒΘ είναι μέλος του Φόρουμ Διεθνών Εκθέσεων Βιβλίου και του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εκθέσεων Βιβλίου ALDUS UP.
ΘΕΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Orizzonti Vicini (Κοντινοί Ορίζοντες) είναι ο τίτλος του πολιτιστικού προγράμματος με το οποίο η Ιταλία παρουσιάζεται στη Θεσσαλονίκη, το μαργαριτάρι της βόρειας Ελλάδας, μια πόλη που ακόμη και σήμερα, παρά τη νεωτερικότητά της, φέρει τα ίχνη πολλών λαών που την κατοίκησαν και πέρασαν από αυτήν: από τους Μακεδόνες στους Ρωμαίους, από τους Βυζαντινούς στους Οθωμανούς, από τους Σεφαραδίτες Εβραίους στους Έλληνες. Πρόκειται ήδη για έναν πρώτο ορίζοντα που μοιράζεται με την Ιταλία, μαζί με τη Μεσόγειο Θάλασσα που τις ενώνει και τις χωρίζει και που για αιώνες υπήρξε θέατρο μετανάστευσης λαών, συνάντησης πολιτισμών, αλλά και άπειρη δεξαμενή περιπετειών για τη φαντασία των αφηγητών.
Το πρόγραμμα θα αναπτυχθεί μέσα από τέσσερις θεματικές ενότητες: Μια κοινή ματιά, στην οποία αφετηρία θα είναι η σχέση μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας, Πέρα από τον ορίζοντα, στην οποία θα πραγματοποιηθεί μια ελεύθερη πτήση πάνω από τα πολλά μονοπάτια –ατομικά, συλλογικά, αφηγηματικά, μυθοπλαστικά– της σύγχρονης ιταλικής λογοτεχνίας και εκδοτικής βιομηχανίας, Περιπέτειες της στεριάς και της θάλασσας, που θα περιλαμβάνει αφιερώματα στον Andrea Camilleri (100 χρόνια από τη γέννησή του) και στον Hugo Pratt (30 χρόνια μετά τον θάνατό του), με συναντήσεις, αναλύσεις και εκθέσεις, καθώς και το Επαγγελματικό Πρόγραμμα, που απευθύνεται σε επαγγελματίες από τον κόσμο των εκδόσεων.
Μια κοινή ματιά, η ενότητα που σχετίζεται πιο άμεσα με τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, θα ξεκινήσει με μια διάλεξη της Andrea Marcolongo, της πιο «Ελληνίδας» εκ των σύγχρονων Ιταλών συγγραφέων, θα συνεχιστεί με έναν διάλογο για τα μυστικά της μετάφρασης μεταξύ της Δήμητρας Δότση (μεταφράστριας στην Ελλάδα πολλών σύγχρονων Ιταλών συγγραφέων) και του Maurizio De Rosa (μεταφραστή στην Ιταλία Ελλήνων συγγραφέων), και θα αποκτήσει αρχαιο-φουτουριστικές προεκτάσεις με τη Silvia Ferrara, καθηγήτρια αιγαιακών πολιτισμών στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, η οποία θα καθοδηγήσει το κοινό να ανακαλύψει τη σχέση μεταξύ των μη αποκρυπτογραφημένων γραφών και των σύγχρονων τεχνολογιών. Δύο ακόμη συναντήσεις θα ασχοληθούν αντιθέτως με το θέμα του μύθου από νέες οπτικές γωνίες: η μία με τον Matteo Nucci, αφιερωμένη στην ευθραυστότητα ως δύναμη του ήρωα, και η άλλη με τον Aurelio Picca, ένα αφιέρωμα στο έπος του αθλητισμού στη χώρα όπου γεννήθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Ο Luigi Guarnieri θα αναλύσει τη βιογραφία του αστέρα της ιταλικής λογοτεχνίας, που φέρει τον ιταλοελληνικό δεσμό στη δική του βιογραφία: του Ugo Foscolo, ενώ η ποίηση θα βρεθεί στο επίκεντρο με την εκδήλωση M’illumino d’immenso, σε επιμέλεια του Αντώνη Σκιαθά και με αναγνώσεις του Pierfranco Bruni. Τέλος, μια ενδιαφέρουσα αντιστροφή των προοπτικών θα προσφέρει ο διάλογος μεταξύ κορυφαίων ιταλιστών από τα πανεπιστήμια της Αθήνας (Ιωάννης Τσόλκας) και της Θεσσαλονίκης (Φοίβος Γκικόπουλος).
Πέρα από τον ορίζοντα είναι το νήμα που διατρέχει τη δεύτερη ενότητα. Και σ’ αυτήν, οι προοπτικές και οι ερμηνείες θα είναι πολλαπλές. Από τους Κινούμενους ορίζοντες που βρίσκονται στο επίκεντρο της συνάντησης με τη Melania Mazzucco, μια συγγραφέα που ακολούθησε πάντα το κόκκινο νήμα της μετανάστευσης και της εξορίας στη λογοτεχνική της παραγωγή, μέχρι τα σύνορα που καταρρίπτονται διαρκώς από τις νέες φωνές της λογοτεχνίας, οι οποίες εκπροσωπούνται στη Θεσσαλονίκη από τη Marta Barone και τον Roberto Camurri. Οι πυλώνες του Ηρακλή μπορεί επίσης να είναι εκείνοι που χωρίζουν τη γραπτή σελίδα από άλλους δημιουργικούς τρόπους έκφρασης, τους οποίους διέσχισε πολλές φορές ο Antonio Manzini —μεταξύ βιβλίων, κινηματογράφου και τηλεόρασης— συχνά παρέα με τον πιο διάσημο χαρακτήρα του, τον Rocco Schiavone, και εκείνοι που βρίσκονται στο επίκεντρο της καλλιτεχνικής έρευνας πίσω από τα εικονογραφημένα βιβλία της Beatrice Bandiera. Και δεν είναι πάντα απαραίτητο να διανύουμε μεγάλες αποστάσεις για να τους προσεγγίσουμε: μερικές φορές είναι ακόμη και κρυμμένοι στον κήπο του σπιτιού μας, όπως τα φύλλα για τα οποία θα μιλήσει ο Stefano Sturloni. Τέλος, το ταξίδι μπορεί να γίνει και στον άξονα του χρόνου: για να ξαναβρούμε το παρελθόν ή να επανεφεύρουμε το μέλλον. Συγγραφέας περιπετειωδών ιστορικών μυθιστορημάτων, ο Matteo Strukul θα μας ταξιδέψει στη Βενετία του Τζιάκομο Καζανόβα, του συγγραφέα, φιλοσόφου και μεγάλου αποπλανητή που μόλις γιόρτασε τα 300α γενέθλιά του (γεννήθηκε στις 2 Απριλίου 1725). Ο Andrea Franzoso θα προσπαθήσει αντίθετα να προχωρήσει πέρα από το bullying, επιχειρηματολογώντας για ένα κοινωνικό πρόβλημα που βασανίζει γενιές εφήβων.
Περιπέτειες της στεριάς και της θάλασσας είναι ένας φόρος τιμής σε δύο συγγραφείς που έχουν ουσιαστικά αφιερώσει την συγγραφική τους σταδιοδρομία στην υπέρβαση των πυλώνων του Ηρακλή, στην ανίχνευση νέων δημιουργικών διαδρομών και στην κατάκτηση εκατομμυρίων αναγνωστών παγκοσμίως: τον Andrea Camilleri και τον Hugo Pratt. Ο Σικελός συγγραφέας, του οποίου τα 100 χρόνια από τη γέννησή του συμπληρώνονται φέτος, θα είναι ο πρωταγωνιστής των 100 Montalbano. Αφιέρωμα στον Αντρέα Καμιλέρι, ένα στρογγυλό τραπέζι στο οποίο θα συμμετάσχουν ο μεγάλος Έλληνας συγγραφέας Πέτρος Μάρκαρης (πατέρας του επιθεωρητή Κώστα Χαρίτου, του ιδανικού ελληνικού δίδυμου του Μονταλμπάνο), η Άννα Πατάκη του εκδοτικού οίκου Πατάκη (που εκδίδει τα μυθιστορήματα του Καμιλέρι στην Ελλάδα) και η Valentina Alferj (που υπήρξε ιστορική βοηθός και λογοτεχνική του πράκτορας). Με αφορμή τη συμπλήρωση τριάντα χρόνων από τον θάνατο του Hugo Pratt, από την άλλη, για τον δημιουργό του Corto Maltese θα μιλήσει ένας από τους στενότερους συνεργάτες του τα τελευταία χρόνια, ο συγγραφέας Marco Steiner.
Το ταξίδι του Orizzonti Vicini (Κοντινοί Ορίζοντες) ολοκληρώνεται με το Επαγγελματικό Πρόγραμμα, στο οποίο θα οργανωθούν θεματικές συναντήσεις και αναλύσεις για τον κόσμο των εκδόσεων, που απευθύνονται ιδίως στο κοινό των ειδικών. Θα ξεκινήσει με τη συνάντηση Identikit Italia: η αγορά, οι τάσεις, οι καινοτομίες, ένα στιγμιότυπο της τάσης της αγοράς του βιβλίου στην Ιταλία που θα παρουσιαστεί από τον Bruno Giancarli της AIE – Ένωση Ιταλών Εκδοτών. Οι εκπρόσωποι των εκδοτικών οίκων στο συλλογικό περίπτερο θα συστηθούν στους Έλληνες συναδέλφους τους στη Συνέντευξη με τους εκδότες, ένα σχήμα ερωτήσεων και απαντήσεων που θα παρουσιάσει η Paola Seghi (AIE) και στο Η κατασκευή του μύθου. Ο πολιτιστικός ρόλος των σύγχρονων εκδόσεων (με τους LeeAnn Bortolussi, Andreina Speciale, Livio Muci, Valeria Agliuzzo και Antonella Fabbrini). Σε έναν ειδικό χώρο θα παρουσιάζεται επίσης η Περιφέρεια της Απουλίας, η οποία ήταν ανέκαθεν ιστορικά, γεωγραφικά και πολιτιστικά συνδεδεμένη με την Ελλάδα.
ΤΟ ΙΤΑΛΙΚΟ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ
Στο εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ-Helexpo, η Ιταλία θα καταλάβει τα 200 τετραγωνικά μέτρα που παραδοσιακά ανατίθενται στην τιμώμενη χώρα. Στο εσωτερικό του Ιταλικού περιπτέρου, που έχει δημιουργηθεί από τον ICE- Οργανισμός για την προβολή στο εξωτερικό και τη διεθνοποίηση των ιταλικών επιχειρήσεων, θα υπάρχει χώρος βιβλιοπωλείου που διαχειρίζεται το βιβλιοπωλείο Κωνσταντινίδης με βιβλία Ιταλών συγγραφέων καθώς και ένας «επαγγελματικός χώρος» που προορίζεται για b2b συναντήσεις. Οι Ιταλοί εκθέτες που θα παρευρεθούν θα είναι: Editrice Il Castoro, Edizioni Centro Studi Erickson, Giunti Editore, IT Publishing, Reggio Children και Tomolo EdiGio’ Edizioni — ενώ με την υποστήριξη της Περιφέρειας Απουλίας επίσης Claudio Grenzi, Gruppo Editoriale Les Flaneurs, Kurumuny, Sfera και Besa Muci. Στο πλαίσιο του προγράμματος υποτροφιών που διοργανώνει η έκθεση, στη Θεσσαλονίκη θα παρευρεθούν επίσης: Alferj Agency, Camelozampa, Feltrinelli/Crocetti, Garzanti, Giulio Einaudi Editore, Ischirè και Mondadori Libri.
ΟΙ ΕΚΘΕΣΕΙΣ
Στο εσωτερικό του Ιταλικού Περιπτέρου, οι επισκέπτες θα μπορούν να θαυμάσουν την έκθεση I colori dell’antico (Τα χρώματα του αρχαίου) — που διοργανώνεται από το Bologna Children’s Book Fair σε συνεργασία με την AIE – Ένωση Ιταλών Εκδοτών και επιμελείται η Ακαδημία Drosselmeier, μια έκθεση Ιταλών εικονογράφων που έχουν δώσει νέες μορφές και νέα χρώματα στον κλασικό κόσμο, δηλώνοντας την ισχυρή έλξη που ασκεί ακόμη και σήμερα η αρχαία τέχνη σύμφωνα με τις κλασικές και ψηφιακές τεχνικές και τους ποπ χρωματισμούς. Δύο άλλες εκθέσεις θα στηθούν στους άλλους χώρους της έκθεσης: Hugo Pratt: η κληρονομιά, το έργο, η βιογραφία του — σε επιμέλεια της Patrizia Zanotti, η οποία θα αποτίσει φόρο τιμής σε έναν από τους σπουδαιότερους εικονογράφους και δημιουργούς κόμικς στον κόσμο μέσω 27 μεγάλων πάνελ που αναπαριστούν τη σταδιοδρομία του, και το Camilleri 1925-2025, στο πλαίσιο του Camilleri 100 που προωθείται από την Εθνική Επιτροπή για τον εορτασμό της εκατονταετηρίδας από τη γέννηση του Andrea Camilleri, το Υπουργείο Εξωτερικών και Διεθνούς Συνεργασίας και το Fondo Andrea Camilleri, θα αναδείξει τη ζωή, το έργο και την κληρονομιά του γίγαντα της λογοτεχνίας της Σικελίας μέσα από μια εκπαιδευτική διαδρομή κειμένων, εικόνων και αποσπασμάτων σε επιμέλεια του καθηγητή Giovanni Capecchi.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΤΑΛΙΑΣ-ΤΙΜΩΜΕΝΗΣ ΧΩΡΑΣ
About the Author
