Κάνε κλικ και δες περισσότερο thesnewsline.com στην αναζήτηση της Google
Οκτώ δεκαετίες μετά την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων από τη Θεσσαλονίκη, ο βυθός του λιμανιού της εξακολουθεί να επιστρέφει το φορτίο του πολέμου. Μαγνητική έρευνα στο σώμα της 6ης προβλήτας εντόπισε περίπου 1.000 βόμβες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ακριβώς στη ζώνη όπου προχωρά η επέκταση του κρηπιδώματος. Η διοίκηση της ΟΛΘ Α.Ε. ζήτησε άμεση συνδρομή της Πολιτείας για την περισυλλογή τους, καθώς η παρουσία τους μπλοκάρει κρίσιμες φάσεις ενός έργου που θεωρείται κομβικό για τη θέση του λιμανιού στις διεθνείς εμπορικές ρότες.
Τι βρέθηκε και πού
Τα πυρομαχικά εντοπίστηκαν τόσο κάτω από τα κεσόν που σχηματίζουν την επιφανειακή υποδομή της επέκτασης, όσο και στο σημείο εισόδου-εξόδου της αναβαθμισμένης προβλήτας, εκεί όπου προβλέπεται εκβάθυνση ώστε να προσεγγίζουν μεγαλύτερα πλοία. Από το σύνολο, τουλάχιστον 80 υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τα 50 κιλά η καθεμία· οι υπόλοιπες κυμαίνονται από λίγα κιλά έως μεγαλύτερα μεγέθη. Δημοσιεύματα που αναπαράγουν στοιχεία του voria.gr αναφέρουν συνολικό εκτιμώμενο βάρος μεταξύ 15.000 και 20.000 τόνων — μέγεθος που, αν επιβεβαιωθεί ως καθαρό εκρηκτικό φορτίο, θα είναι εξαιρετικά ασυνήθιστο σε σχέση με τα γνωστά βάρη μεμονωμένων βομβών της εποχής και θα χρειαστεί τεχνική διευκρίνιση από τις υπηρεσίες που θα αναλάβουν την αποτύπωση.
Το επικρατέστερο σενάριο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι ότι οι γερμανικές δυνάμεις «ξεφορτώθηκαν» το υλικό στη θάλασσα λίγο πριν φύγουν από την πόλη το 1944. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο εύρημα. Πηγές που συμμετέχουν στην υλοποίηση του έργου περιγράφουν στην Καθημερινή ότι η διαδικασία ξεκίνησε το καλοκαίρι με λίγες βόμβες και μέσα σε ημέρες έφτασε σε ρυθμό 50-60 ανασύρσεων ημερησίως, μέχρι που η κλίμακα του προβλήματος κατέστησε σαφές ότι η συνέχεια δεν μπορεί να μείνει στα χέρια του λιμένα και της κατασκευαστικής κοινοπραξίας.
Γιατί το έργο δεν μπορεί να περιμένει
Η επέκταση της 6ης προβλήτας είναι υποχρεωτική επένδυση της παραχωρησιούχου βάσει της σύμβασης με το Δημόσιο. Στόχος είναι το κρηπίδωμα να φτάσει από τα 568 μέτρα στα 1.081 και το λειτουργικό βάθος από τα 12,6 μέτρα στα 16,8, ώστε το λιμάνι να υποδέχεται πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων πολύ μεγαλύτερης χωρητικότητας. Το έργο εκτελεί κοινοπραξία των ΜΕΤΚΑ (70%) και ΤΕΚΑΛ (30%). Μέχρι πρόσφατα η πρόοδος ήταν ορατή: είχαν τοποθετηθεί ήδη αρκετά κεσόν, με ρυθμό που προσέγγιζε τα τρία ανά μήνα, και η ολοκλήρωση της τοποθέτησής τους υπολογιζόταν σε ορίζοντα λίγων μηνών.
Η τοποθέτηση των κεσόν δεν εμποδίζεται άμεσα από τα ευρήματα και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον προσεχή Μάρτιο. Μέχρι τότε, όμως, ο βυθός στις κρίσιμες ζώνες πρέπει να έχει καθαριστεί, διαφορετικά η εκβάθυνση και οι επόμενες φάσεις δεν μπορούν να προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση. Η διακοπή του κυρίως έργου ενεργοποιεί ήδη ρήτρες αποζημίωσης υπέρ του αναδόχου σχήματος. Η ΟΛΘ τονίζει ότι η επιχείρηση υπερβαίνει τις δυνατότητες τόσο του οργανισμού όσο και της κοινοπραξίας και απαιτεί εξειδικευμένες μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων, ενδεχομένως σε συνεργασία με ιδιώτες, όπως συμβαίνει σε ανάλογες περιπτώσεις στη στεριά.
Ένα παλιό φορτίο που επιστρέφει περιοδικά
Η Θεσσαλονίκη δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα για πρώτη φορά. Στην ευρύτερη περιοχή, μη εκραγέντα πυρομαχικά του πολέμου (και παλαιότερων περιόδων) έχουν επανειλημμένα παγώσει έργα υποδομής. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του πρώην στρατοπέδου Γκόνου στη δυτική Θεσσαλονίκη, όπου η προοπτική ενός μεγάλου κέντρου logistics καθυστέρησε επί χρόνια εξαιτίας θαμμένων πυρομαχικών που χρειάστηκαν διαδοχικές επιχειρήσεις ανάσυρσης. Η διαφορά στο λιμάνι είναι η κλίμακα, το υδάτινο περιβάλλον και η άμεση σύνδεση με ένα εμπορικό έργο που ήδη τρέχει με συμβατικές υποχρεώσεις και χρονοδιάγραμμα.
Υποβρύχια απομάκρυνση μη εκραγέντων πυρομαχικών είναι τεχνικά απαιτητική: τα εκρηκτικά γεράζουν, η διάβρωση αλλοιώνει τους πυροσωλήνες, και η μαγνητική ανίχνευση δίνει θέση αλλά όχι πάντα ασφαλή ταυτοποίηση του τύπου και της κατάστασης. Γι’ αυτό η πρακτική στην Ελλάδα, όπως και σε άλλα ευρωπαϊκά λιμάνια με ανάλογο ιστορικό (Βόρεια Θάλασσα, Βαλτική, Αδριατική), είναι η εμπλοκή στρατιωτικών μονάδων εξουδετέρωσης, με αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας και συχνά προσωρινή διακοπή ναυσιπλοΐας στη ζώνη εργασιών.
Τι διακυβεύεται
Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης λειτουργεί ως βασική πύλη για τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Η δυνατότητα υποδοχής μεγαλύτερων πλοίων μειώνει το κόστος ανά εμπορευματοκιβώτιο και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα απέναντι σε γειτονικούς λιμένες που ήδη επενδύουν σε βάθος και μήκος κρηπιδωμάτων. Μια πολύμηνη καθυστέρηση δεν είναι μόνο κατασκευαστικό ζήτημα· μεταφράζεται σε χαμένη δυναμικότητα, σε πιέσεις στις συμβατικές σχέσεις παραχώρησης και σε αβεβαιότητα για τους χρήστες που σχεδιάζουν δρομολόγια με βάση το νέο προφίλ της προβλήτας.
Η Πολιτεία καλείται τώρα να απαντήσει σε αίτημα που δεν είναι θεωρητικό. Ο καθαρισμός πρέπει να έχει ολοκληρωθεί πρακτικά έως τον Μάρτιο, αν η τοποθέτηση των κεσόν και η συνέχεια των εργασιών δεν πρόκειται να αποκλίνουν από τον ρυθμό που είχε ήδη επιτευχθεί. Οκτώ δεκαετίες μετά το 1944, το ερώτημα δεν είναι αν ο πόλεμος άφησε υπολείμματα — αυτό είναι γνωστό — αλλά πόσο γρήγορα και με ποια μέσα το κράτος μπορεί να τα απομακρύνει όταν αυτά σταματούν ένα έργο που η ίδια η σύμβαση παραχώρησης έχει ορίσει ως υποχρεωτικό.
About the Author
