Στο ιστορικό Ελ Αλαμέιν της Αιγύπτου πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου 2026 η άτυπη τριμερής συνάντηση των ηγετών Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε κατ’ ιδίαν με τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και στη συνέχεια συμμετείχε στην τριμερή με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η συνάντηση αποτέλεσε συνέχεια της 10ης επίσημης Τριμερούς Συνόδου Κορυφής που είχε γίνει πέρυσι στο Κάιρο και επιβεβαίωσε τον στρατηγικό χαρακτήρα της συνεργασίας των τριών χωρών, η οποία μετρά ήδη 12 χρόνια. Ο τόπος επιλέχθηκε και για τον συμβολισμό του: εκεί πολέμησαν Έλληνες και Κύπριοι τον Σεπτέμβριο του 1942, συμβάλλοντας στην ανακοπή της προέλασης του ναζισμού στη Βόρεια Αφρική.
Θετικό υπόδειγμα συνεργασίας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου «θετικό υπόδειγμα υπέρ της σταθερότητας και της ευημερίας στην Ανατολική Μεσόγειο» και «πυλώνα ασφάλειας σε μια περιοχή και σε μια εποχή συγκρούσεων και ανταγωνισμών». Τόνισε ότι πρόκειται για έναν δρόμο συνεννόησης με θετική ατζέντα που δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας.
Οι τρεις ηγέτες συζήτησαν εκτενώς τις μεγάλες περιφερειακές προκλήσεις. Για τη Γάζα επανέλαβαν τη στήριξή τους σε δίκαιη ειρήνη στη βάση της λύσης των δύο κρατών. Προτεραιότητα, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, είναι η εφαρμογή της δεύτερης φάσης του σχεδίου κατάπαυσης του πυρός, ο αφοπλισμός της Χαμάς και η ουσιαστική ανοικοδόμηση, με την ανθρωπιστική βοήθεια να φτάνει ανεμπόδιστα στους αμάχους. Η Αίγυπτος χαρακτηρίστηκε αναντικατάστατος παράγοντας για την επόμενη μέρα στην περιοχή.
Για τον Λίβανο οι τρεις χώρες τάχθηκαν υπέρ της ακεραιότητας και της κυριαρχίας του σε ολόκληρη την επικράτεια, με την Ελλάδα να επαναλαμβάνει τη στήριξή της στις λιβανέζικες Ένοπλες Δυνάμεις. Στη Λιβύη υποστηρίζουν την ενότητα της χώρας και μια πολιτική διαδικασία λιβυκής ιδιοκτησίας υπό τον ΟΗΕ, χωρίς ξένες παρεμβάσεις, που θα οδηγήσει σε ελεύθερες και συμπεριληπτικές εκλογές. Ο πρωθυπουργός έκανε ειδική αναφορά στην ανάγκη περιορισμού των παράνομων μεταναστευτικών ροών από την Ανατολική Λιβύη και συνεχάρη την Αίγυπτο για την αποφασιστικότητά της στο θέμα.
Κυπριακό και Διεθνές Δίκαιο
Για το Κυπριακό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε την πλήρη συμπαράσταση της Ελλάδας σε δίκαιη και βιώσιμη λύση στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Μια τέτοια λύση, είπε, θα αποτελούσε σημαντική συμβολή στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου. Στηρίζονται οι προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και της προσωπικής απεσταλμένης του για επανέναρξη των συνομιλιών.
Κεντρικό σημείο των δηλώσεων αποτέλεσε η προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και ειδικά στο Δίκαιο της Θάλασσας. Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου το 2020 απέδειξε πως όταν υπάρχει πολιτική βούληση και σεβασμός στη διεθνή νομιμότητα, μπορούν να επιτευχθούν αμοιβαία επωφελείς συγκλίσεις. «Αυτή ήταν, είναι και θα είναι η προσέγγισή μας συνολικά και στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο.
Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν, επιδιώκει τη σταθερότητα μέσα από λειτουργικές σχέσεις καλής γειτονίας, πάντα με βάση το Διεθνές Δίκαιο. Σταθερότητα ωστόσο δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα, ούτε ανοχή σε τετελεσμένα. Συνεπώς η Ελλάδα δεν φοβάται ούτε να υπερασπιστεί τις θέσεις της με αυτοπεποίθηση ούτε και να συνομιλήσει. Είναι οι δύο όψεις μιας υπεύθυνης εξωτερικής πολιτικής», δήλωσε χαρακτηριστικά. Το μήνυμα αυτό ερμηνεύθηκε ευρέως ως σαφής αναφορά στις τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες.
Ενέργεια: GREGY και κυπριακό αέριο – Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενεργειακή συνεργασία
Οι ηγέτες επανεπιβεβαίωσαν τη στήριξή τους στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης GREGY, το οποίο χαρακτηρίστηκε στρατηγικής σημασίας καθώς θα μεταφέρει φθηνή ανανεώσιμη ενέργεια από την Αίγυπτο στην Ευρώπη, καθιστώντας την Ανατολική Μεσόγειο ενεργειακή γέφυρα μεταξύ Βόρειας Αφρικής και Ευρώπης.
Παράλληλα, συζητήθηκε η προοπτική μεταφοράς κυπριακού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο για υγροποίηση και στη συνέχεια προς την Ευρώπη μέσω των ελληνικών εγκαταστάσεων στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη. Ο πρωθυπουργός το χαρακτήρισε «υπόδειγμα ενεργειακής συνεργασίας» που πλέον γίνεται πράξη.
Η Ελλάδα και η Κύπρος υπογράμμισαν επίσης τον ρόλο τους στην αναβάθμιση των σχέσεων ΕΕ-Αιγύπτου, θεωρώντας μια ισχυρή σχέση μεταξύ Ευρώπης και Αιγύπτου επένδυση στη σταθερότητα της κοινής γειτονιάς.
Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με την έκδοση Κοινής Διακήρυξης του Ελ Αλαμέιν, στην οποία οι τρεις χώρες επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους στο Διεθνές Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), για οποιαδήποτε οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Η επόμενη, 11η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής, θα φιλοξενηθεί στην Κύπρο.
About the Author
