Ανάμεσα στο Δικαστικό Μέγαρο και το κτήριο της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Πύλης Αξιού βρίσκεται “κρυμμένο” ένα σημαντικό τοπόσημο της Θεσσαλονίκης: Το Φρούριο Βαρδαρίου ή Τοπ Χανέ ή Ταμπάκ Χανέ.
Το Φρούριο Βαρδαρίου στέκει εδώ και αιώνες σε ένα πολυσύχναστο σημερινό σημείο της Θεσσαλονίκης, ορατό από την οδό Πολυτεχνείου, συνεχίζοντας σε μορφή πετάλου επί την οδό Φράγκων.
Οι εικόνες είναι εντυπωσιακές, καθώς ένας επισκέπτης ή περιπατητής ή ακόμη και διάδικος βλέπει ακέραια κομμάτια από ιστορικά τείχη να βρίσκονται κάτω από το δάπεδο του πρώτου ορόφου του Δικαστικού Μεγάρου.
Το Φρούριο ως μέρος αμυντικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής
Σύμφωνα με τον Τούρκο χρονογράφο και περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή, ο σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κατά τη σύντομη παραμονή του στην Θεσσαλονίκη τον χειμώνα του 1546, έδωσε εντολή να χτιστεί το Φρούριο. Την ίδια χρονική περίοδο, ο Τσελεμπή αναφέρει ότι ξεκίνησε και η ανοικοδόμηση του περιβόλου του Λευκού Πύργου με τους οκταγωνικούς μολυβδοσκέπαστους πύργους.
Όπως έχει αναφέρει η Ευτέρπη Μερκή, έφορος Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, το Φρούριο ήταν μέρος μιας αμυντικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, καθώς η νέα τακτική πολέμου με πυροβόλα μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο πολιορκίας από τη θάλασσα.
Το Φρούριο Βαρδαρίου, ενσωματώθηκε στα υπολείμματα του παλαιοχριστιανικού και βυζαντινού δυτικού τείχος της πόλης – το δυτικό τείχος εκτίνονταν από τη Χρυσή Πύλη στην Εγνατία έως το λιμάνι.
Να υπενθυμίσουμε ότι το τείχος της Θεσσαλονίκης χρονολογείται από την εποχή του Μεγάλου Θεοδοσίου και κατασκευάστηκε μετά τη σφαγή των Θεσσαλονικέων στον Ιππόδρομο, όπως αναφέρει μία από τις χαρακτηριστικές επιγραφές που φέρουν τα τείχη ” τείχεσιν αρρήκτοις Ορμίσδας εξετέλεσε τήνδε πόλιν … χείρας έχων καθαράς”.
Ένα δημόσιο πάρκινγκ με Πύλη
Τμήμα από το βόρειο τείχος του Φρουρίου Βαρδαρίου συνεχίζει κάτω από τις κολώνες του Δικαστικού Μεγάρου, όπου λίγα μέτρα μακριά ορθώνεται σε άριστη σχεδόν κατάσταση η εμβληματική Πύλη.
Σήμερα η Πύλη “στολίζει” την είσοδο του δημόσιου πάρκινγκ των δικαστηρίων.
Απέναντι σχεδόν από την Πύλη και πίσω από τα κάγκελα του γηπέδου μπάσκετ, σκεπασμένος από αναρριχώμενα φυτά βρίσκεται ο Πύργος του Αναγλύφου. Πρόκειται για βυζαντινό πύργο, με χρονολόγηση από το 882, στο εσωτερικό του οποίου βρέθηκε η ακόλουθη επιγραφή:
«’Επί Μαρίνου β(ασιλικοῦ) πρωτοσπα(θαρίου) έκαινουργήθη οὗτος ό πύργος έπιστατοῦντος Κακίκη β(ασιλικοῦ) στρά(τορος) ἔτ(ος) άπό κτ(ήσεως) κόσμ(ου) ҀΤΟ ίνδ(ικτιόνος) I».
( Με πληροφορίες από ΕΜΣ)
About the Author
2 thoughts on “Φρούριο Βαρδαρίου: Το “κρυμμένο” ιστορικό τοπόσημο πλάι στο Δικαστικό Μέγαρο Θεσσαλονίκης”
Comments are closed.