Κάνε κλικ και δες περισσότερο thesnewsline.com στην αναζήτηση της Google
Στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, λίγα μόλις βήματα από την Παναγία Χαλκέων, εκεί όπου η οδός Εγνατία συναντά την οδό Χαλκέων, ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδα και οραματιστής, Ιωάννης Καποδίστριας, απέκτησε πλέον τη δική του θέση.
Η προτομή του Ιωάννη Καποδίστρια στέκει πλέον στην πλατεία, μαζί με ιστορικές μνήμες και απέναντι από τις 3 προτομές ιστορικών προσώπων/ηρώων όπως του Μητροπολίτη Καστοριάς Καραβαγγέλη και του Γεωργίου Τσόντου, που συνδέθηκαν με την πορεία του ελληνικού κράτους και της Μακεδονίας.
Αργήσαμε να τιμήσουμε τον Καποδίστρια. Σχεδόν δύο αιώνες μετά τον θάνατό του, η πόλη αποκτά την προτομή του ανθρώπου που ανέλαβε να σταθεί πάνω από τα συντρίμμια της Επανάστασης και να προσπαθήσει να αναδημιουργήσει από την αρχή ένα ελεύθερο ελληνικό κράτος.
Από σήμερα, το βλέμμα του θα συναντά καθημερινά τους περαστικούς, σαν μια ήσυχη υπενθύμιση μιας εποχής όπου η Ελλάδα ήταν ένα κράτος που προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια του. Τραγική ειρωνεία ή deja vu;
Τα εγκαίνια της προτομής
Τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Ιωάννη Καποδίστρια πραγματοποιήθηκαν το πρωί της Κυριακής 27 Σεπτεμβρίου, ακριβώς 195 χρόνια μετά τη δολοφονία του στο Ναύπλιο.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε παρουσία του δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη, ενώ είχε προηγηθεί τρισάγιο στον Ιερό Ναό Παναγίας των Χαλκέων από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Φιλόθεο.
Το έργο
Η προτομή αποτελεί έργο του γλύπτη Γεωργίου Κικώτη και δωρεά της Κερκυραϊκής Ένωσης Θεσσαλονίκης «Ο Άγιος Σπυρίδων» προς τον Δήμο Θεσσαλονίκης.
Πρόκειται για ανάγλυφη προτομή από χυτό ορείχαλκο, τοποθετημένη σε βάση από λευκό μάρμαρο, με συνολικό ύψος 2,20 μέτρα. Η επιλογή του συγκεκριμένου σημείου δεν είναι τυχαία, καθώς στον ίδιο χώρο βρίσκεται η «Απήδαλος Ναυς», συνδέοντας συμβολικά την Κέρκυρα με την πόλη της Θεσσαλονίκης.
Η μνήμη του Ιωάννη Καποδίστρια έχει αποτυπωθεί στον ελληνικό δημόσιο χώρο εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Στην Κέρκυρα, τον τόπο καταγωγής του, ο μαρμάρινος ανδριάντας του, έργο του γλύπτη Λεωνίδα Δρόση, βρίσκεται στην Άνω Πλατεία, απέναντι από την Ιόνιο Ακαδημία, με τα αποκαλυπτήριά του να πραγματοποιούνται το 1887.
Στο Ναύπλιο, την πόλη που συνδέθηκε άμεσα με τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής του, ο Καποδίστριας τιμάται με τον μαρμάρινο ανδριάντα του Μιχάλη Τόμπρου στην ομώνυμη πλατεία. Το έργο τοποθετήθηκε τον Ιούνιο του 1933, έναν περίπου αιώνα μετά τη δολοφονία του.
Σήμερα, η αλυσίδα αυτή των μνημείων αποκτά έναν ακόμη κρίκο. Η Θεσσαλονίκη απέκτησε τη δική της προτομή του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας.
Από την Επανάσταση, στη δημιουργία ενός οργανωμένου κράτους και τον θάνατο
Ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε ήδη διαγράψει σημαντική πορεία στην ευρωπαϊκή διπλωματία πριν αναλάβει την ηγεσία της Ελληνικής Πολιτείας. Το 1827, η Γ΄ Εθνική Συνέλευση της Τροιζήνας τον εξέλεξε Κυβερνήτη και τον Ιανουάριο του 1828 έφτασε στην Ελλάδα, σε μια χώρα που έβγαινε από έναν πολυετή πόλεμο και διέθετε ελάχιστες από τις δομές ενός σύγχρονου κράτους.
Το έργο που ανέλαβε δεν περιοριζόταν στη διοίκηση μιας ήδη οργανωμένης πολιτείας. Ο Καποδίστριας προσπάθησε να δημιουργήσει διοικητικό μηχανισμό, να οργανώσει τη δημόσια διοίκηση, τη δικαιοσύνη, τις ένοπλες δυνάμεις και τα οικονομικά του κράτους, ενώ παράλληλα έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην εκπαίδευση και στη δημιουργία βασικών υποδομών.
Στην προσπάθεια αυτή συνδέθηκε και η δημιουργία ενός νέου οικονομικού και νομισματικού συστήματος, με τον φοίνικα ως νόμισμα της νέας Πολιτείας. Παράλληλα, επιδίωξε να ενισχύσει την κεντρική διοίκηση, σε μια περίοδο κατά την οποία ισχυρές τοπικές οικογένειες και πολιτικές ομάδες διεκδικούσαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της εξουσίας.
Η προσπάθεια για ένα συγκροτημένο και ισχυρό κεντρικό κράτος δημιούργησε όμως και αντιδράσεις. Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις οξύνθηκαν και σε αρκετές περιοχές εκδηλώθηκαν εξεγέρσεις και συγκρούσεις. Το 1831 η πολιτική κρίση είχε πλέον πάρει μεγάλες διαστάσεις, με την αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους αντιπάλους της να γίνεται ολοένα πιο σκληρή.
Το πρωί της 27ης Σεπτεμβρίου 1831, ο Καποδίστριας κατευθυνόταν προς τον ναό του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο. Εκεί δέχθηκε επίθεση από τον Κωνσταντίνο και τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη.
Ο Κυβερνήτης έπεσε νεκρός σε ηλικία 55 ετών. Η δολοφονία του αποτέλεσε την κορύφωση της πολιτικής σύγκρουσης που είχε προηγηθεί και διέκοψε απότομα την προσπάθεια που είχε ξεκινήσει για την οργάνωση του ελληνικού κράτους.
Η μνήμη του Καποδίστρια πέρα από την Ελλάδα
Κατά τη διάρκεια του ρεπορτάζ μας, ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η συνεχής παρουσία επισκεπτών στην προτομή του Ιωάννη Καποδίστρια. Τουρίστες, αλλά και Θεσσαλονικείς, σταματούσαν για να τη δουν από κοντά, να φωτογραφηθούν και να αναζητήσουν πληροφορίες για την ιστορία της. Μια εικόνα που δείχνει ότι, σχεδόν δύο αιώνες μετά τον θάνατό του, η μορφή και η διαδρομή του Καποδίστρια εξακολουθούν να προκαλούν το ενδιαφέρον του κοινού.
Κι αυτό έχει μία εξήγηση, καθώς η μνήμη και η τιμή προς τον Ιωάννη Καποδίστρια δεν περιορίζεται στα ελληνικά σύνορα. Σε ευρωπαϊκές πόλεις όπου έζησε και έδρασε ως διπλωμάτης, η προσφορά του έχει αποτυπωθεί σε δρόμους, προτομές και μνημεία, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη του και πέρα από την Ελλάδα.
Σε πόλεις της Ευρώπης όπου έζησε και εργάστηκε ως διπλωμάτης, η μνήμη του παραμένει ζωντανή. Στη Γενεύη, όπου διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις ευρωπαϊκές διπλωματικές εξελίξεις της εποχής, υπάρχει ο δρόμος το Quai Capo-d’Istria και η προτομή του στο Parc des Bastions.
Στη Λωζάνη η επίσημη αναφορά αφορά την allée Ioannis-Capodistrias στο Ouchy και την προτομή του στις όχθες της λίμνης. Η Λωζάνη είχε απονείμει στον Καποδίστρια το 1816 τον τίτλο του επίτιμου πολίτη, αναγνωρίζοντας τον ρόλο του στην ένταξη του Vaud στην Ελβετική Ομοσπονδία.
Στο Κόπερ της Σλοβενίας, την παλιά Capodistria, η μνήμη του Καποδίστρια τιμάται στην ομώνυμη Πλατεία Καποδίστρια (Kapodistriasov trg), όπου από το 2001 βρίσκεται χάλκινος ανδριάντας του σε φυσικό μέγεθος, έργο του Έλληνα γλύπτη Κ. Παλαιολόγου. Ο ανδριάντας βρίσκεται μπροστά από το Περιφερειακό Αρχείο του Κόπερ, στην καρδιά της παλιάς πόλης
Στην Αγία Πετρούπολη, όπου ο Καποδίστριας έζησε και ανέπτυξε σημαντικό μέρος της διπλωματικής του σταδιοδρομίας, η μνήμη του τιμάται με μνημείο στην Grecheskaya Ploshchad, την Ελληνική Πλατεία. Το έργο του Ρώσου γλύπτη Βλαντίμιρ Κλίκοφ αποτελεί μία ακόμη αναγνώριση της παρουσίας του στην ευρωπαϊκή διπλωματία πριν από την επιστροφή του στην Ελλάδα ως πρώτου Κυβερνήτη.
Η προτομή του Καποδίστρια στη Θεσσαλονίκη δεν είναι απλώς ένα ακόμη μνημείο στον δημόσιο χώρο. Είναι μια καθυστερημένη, αλλά ουσιαστική αναγνώριση μιας μορφής που συνδέθηκε με τα πρώτα βήματα της ελεύθερης Ελλάδας. Και κάθε φορά που ένας περαστικός θα σηκώνει το βλέμμα του προς την προτομή, η πόλη θα θυμάται έναν άνθρωπο που οραματίστηκε και προσπάθησε να αναδημιουργήσει από την αρχή ένα κράτος που μόλις είχε κερδίσει την ελευθερία του.
About the Author
