Κάνοντας μια βόλτα στο λαμπερό Παρίσι τον Ιούνιο του 2026 εν μέσω ενός πρωτοφανούς καύσωνα που έπληξε τη γαλλική πρωτεύουσα, πολλοί ντόπιοι και τουρίστες είχαν την ευκαιρία να βρεθούν μέσα σε μια…σπηλιά, πάνω στην ιστορική γέφυρα Pont Neuf. Την ευκαιρία αυτή προσέφερε ο JR, ένας από τους πιο γνωστούς και επιδραστικούς Γάλλους street artists παγκοσμίως, ως φόρο τιμής στους καλλιτέχνες Christo και Jeanne-Claude με το έργο του ‘‘La Caverne du Pont Neuf’‘.
Πρόκειται για μια εφήμερη εγκατάσταση που μεταμόρφωσε την Pont Neuf σε μια σπηλιά που παραπέμπει εννοιoλογικά στη σπηλιά του Πλάτωνα. Το έργο, που άνοιξε με καθυστέρηση εννέα ημερών λόγω κακών καιρικών συνθηκών, αποτέλεσε ένα από τα πιο συζητημένα καλλιτεχνικά γεγονότα της χρονιάς. Από μακριά ήταν εξαιρετικά εντυπωσιακό, από κοντά όμως, η εμπειρία ήταν λιγότερο συναρπαστική, ιδιαίτερα τις ώρες αιχμής. Μια φουσκωτή κατασκευή 120 μέτρων, κάλυψε τη γέφυρα σαν να ξεπήδησε από τα έγκατα της γης. Το τυπωμένο ύφασμα μιμήθηκε βραχώδεις όγκους, δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση ωμής φύσης μέσα στην καρδιά της πόλης του φωτός. Ο JR μας γύρισε πίσω, στις υπόγειες ρίζες της πόλης, σαν ήθελε να μας υπενθυμίσει ότι «πριν τα φώτα και την κομψότητα, υπήρχε το σκοτάδι και η πέτρα».
Ανάμεσα στους χιλιάδες επισκέπτες που βίωσαν την εμπειρία ήταν και ο γνωστός καθηγητής φιλοσοφίας της τέχνης και γεωπολιτιστικός αναλυτής κ. Δημοσθένης Δαββέτας, ο οποίος μιλώντας στο thesnewsline έκανε τη δική του ανάλυση για την « La Caverne du Pont Neuf» του JR.
Ο Δημοσθένης Δαββέτας προσεγγίζει το έργο του JR (την κάλυψη/μεταμόρφωση της Pont Neuf σε Παρίσι σε μια «σπηλιά» με θολωτές μορφές) σε δύο επίπεδα: Το μορφολογικό και το εννοιολογικό.
Στο μορφολογικό επίπεδο, το έργο θυμίζει έντονα τον Christo, τον Βούλγαρο καλλιτέχνη που τη δεκαετία του ’80 τύλιγε μνημεία όπως την Αψίδα του Θριάμβου (Arc de Triomphe) στο Παρίσι και το κτίριο του Γερμανικού Κοινοβουλίου “Wrapped Reichstag” στο Βερολίνο με ύφασμα. Εδώ ωστόσο, ο JR δεν καλύπτει απλώς τη γέφυρα. Τη μεταμορφώνει σε θολωτές μορφές που παραπέμπουν στη Σπηλιά του Πλάτωνα. Ο κ. Δαββέτας εντάσσει την τεχνική αυτή στην παράδοση του Marcel Duchamp (Τζοκόντα με μουστάκι): Ο καλλιτέχνης παίρνει ένα υπάρχον ιστορικό μνημείο και παρεμβαίνει δημιουργικά. «Εντυπωσιακή η παρέμβαση στην πρώτη ματιά, αλλά όχι ιδιαίτερα πρωτότυπη. Όσοι αγαπούν τη σύγχρονη τέχνη μπορεί να το βρουν ενδιαφέρον· εγώ το θεωρώ προβλέψιμο διότι οι αναφορές αναπηδούν με την πρώτη ματιά.
Στο εννοιολογικό επίπεδο, ο JR χρησιμοποιεί τη μεταφορά της Σπηλιάς του Πλάτωνα για να υποστηρίξει ότι η ιστορία είναι σκιές τις οποίες πρέπει να καλύψουμε ή να αφαιρέσουμε. Καλύπτοντας την ιστορική γέφυρα, δίνει στους σημερινούς ανθρώπους τη δυνατότητα να προβάλλουν τον εαυτό τους χωρίς το «βάρος» της ιστορικής μνήμης. Μια κίνηση που, σύμφωνα με τον κ. Δαββέτα, εξυπηρετεί απόλυτα την εποχή της παγκοσμιοποίησης, όπου η ιστορική μνήμη υποβαθμίζεται υπέρ του παρόντος και της κατανάλωσης. Παρόμοια προσέγγιση, όπως μας είπε, είχε και ο μεγάλος Γερμανός καλλιτέχνης, Άνσελμ Κίφερ στη Βενετία. Ο κ. Δαββέτας κρίνει την ανάγνωση αυτή ως απλοϊκή και επιφανειακή. Ο Πλάτωνας μιλούσε για απελευθέρωση από τις σκιές και τις ενοχές προς το φως, όχι για κάλυψη και διαγραφή της ιστορίας, τόνισε. Αντί να σκεπάζουμε τα ιστορικά μνημεία για να απαλλαγούμε από το βάρος τους, θα έπρεπε να διαλεγόμαστε μαζί τους. Αυτή η στάση εξυπηρετεί την παγκοσμιοποίηση και τη woke ατζέντα, οδηγώντας σε απώλεια ιστορικής μνήμης, σε ουδέτερο γένος και τελικά σε πολιτισμικό λάθος, ανέφερε ο κ. Δαββέτας.
Το έργο μπορεί να είναι ελκυστικό εμπορικά και θεαματικά, λειτουργεί όμως ως «πυροτέχνημα» που δεν θέτει βαθιά ερωτήματα ταυτότητας, σχέσης με την ιστορία και τον εαυτό μας. Ο μεγάλος κίνδυνος είναι ότι, αν “όλα είναι τέχνη”, χάνεται η ουσία του καλλιτέχνη – σε αντίθεση με τον Beuys που έβλεπε δημιουργική δυνατότητα μέσα σε κάθε άνθρωπο. Συνολικά, το έργο κερδίζει σε θέαμα, αγορές και δημοσιότητα, αλλά αποτελεί αντίπαλο (ή και εχθρό) της παραδοσιακής τέχνης που μας βοηθά να προβληματιστούμε και να κατανοήσουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο, κατέληξε ο Δημοσθένης Δαββέτας.
Ακολουθεί το βίντεο με την πλήρη τοποθέτηση του κ. Δημοσθένη Δαββέτα
Βίντεο & Φωτό Λίλη Μπουκουβάλα
Διαβάστε επίσης
About the Author
