Κάνε κλικ και δες περισσότερο thesnewsline.com στην αναζήτηση της Google
Από το Λύκειο Νεοχωρίου στο Μεσολόγγι και το Γυμνάσιο Βασιλικών μέχρι τη Γκράβα, τα περιστατικά σε σχολικές μονάδες επαναφέρουν ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος εγγυάται ότι οι αίθουσες διδασκαλίας είναι πραγματικά ασφαλείς;
Ελλάδα: Ένα παράθυρο που αποκολλάται μαζί με το κάσωμά του και πέφτει πάνω σε μαθητή την ώρα του μαθήματος. Ένας σοβάς που αποσπάται από την οροφή και τραυματίζει ένα παιδί μέσα στην τάξη. Ένα μεγάλο σχολικό συγκρότημα που αναστέλλει τη λειτουργία του εξαιτίας ανησυχιών για την ασφάλεια των εγκαταστάσεών του. Τρία περιστατικά, διαφορετικές συνθήκες, αλλά ένας κοινός παρονομαστής: η ασφάλεια των σχολικών υποδομών δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Το νέο περιστατικό στο Γενικό Λύκειο Νεοχωρίου Οινιαδών, στην περιοχή του Μεσολογγίου, έρχεται να προστεθεί σε μια αλληλουχία γεγονότων που προκαλούν εύλογη ανησυχία σε γονείς, εκπαιδευτικούς και μαθητές. Την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, παράθυρο αποκολλήθηκε από τη θέση του μαζί με το πλαίσιό του και έπεσε πάνω σε μαθητή της Α΄ Λυκείου, την ώρα που βρισκόταν σε εξέλιξη το μάθημα.
Ο μαθητής τραυματίστηκε στο κεφάλι και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο Μεσολογγίου για ιατρική φροντίδα και εξετάσεις. Σύμφωνα με τις έως τώρα δημοσιογραφικές πληροφορίες, ο τραυματισμός του δεν αποδείχθηκε σοβαρός. Η θετική αυτή εξέλιξη, ωστόσο, δεν αναιρεί τη σοβαρότητα του συμβάντος ούτε απαντά στο βασικό ερώτημα: πώς είναι δυνατόν ένα ολόκληρο παράθυρο να αποκολληθεί μέσα σε μια σχολική αίθουσα;
Από το Μεσολόγγι στα Βασιλικά: Όταν η φθορά γίνεται κίνδυνος
Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 9 Οκτωβρίου, ένα ακόμη περιστατικό είχε σημειωθεί στο Γυμνάσιο Βασιλικών, στον Δήμο Θέρμης, στη Θεσσαλονίκη. Μεγάλο κομμάτι σοβά αποκολλήθηκε από την οροφή σχολικής αίθουσας και έπεσε στο κεφάλι 14χρονου μαθητή, ο οποίος μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο «Γ. Γεννηματάς».
Η χρονική εγγύτητα των δύο περιστατικών καθιστά δύσκολο να αντιμετωπιστούν ως ειδήσεις που αφορούν αποκλειστικά τις τοπικές κοινωνίες όπου εκδηλώθηκαν. Δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι όλα τα σχολικά κτίρια της χώρας αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα. Αναδεικνύουν, όμως, την ανάγκη να εξεταστεί με μεγαλύτερη συστηματικότητα η κατάσταση των υποδομών, η επάρκεια της συντήρησης και η αποτελεσματικότητα των ελέγχων.
Ένα σχολείο δεν είναι απλώς ένας χώρος στον οποίο πραγματοποιούνται μαθήματα. Είναι ένα κτίριο που καθημερινά φιλοξενεί εκατοντάδες παιδιά και εργαζομένους, οι οποίοι δεν μπορούν να αξιολογήσουν αν ένα κούφωμα έχει χαλαρώσει, αν μια οροφή παρουσιάζει επικίνδυνες φθορές ή αν μια εγκατάσταση χρειάζεται άμεση τεχνική παρέμβαση. Αυτή ακριβώς είναι η ευθύνη των αρμόδιων υπηρεσιών: να εντοπίζουν τους κινδύνους πριν μετατραπούν σε ατυχήματα.
Η Γκράβα και το διαφορετικό πρόσωπο της σχολικής ανασφάλειας
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η υπόθεση του σχολικού συγκροτήματος της Γκράβας στην Αθήνα, όπου η αναφορά έντονης οσμής αερίου οδήγησε στην αναστολή της διά ζώσης λειτουργίας των σχολικών μονάδων και στη μετάβαση στην τηλεκπαίδευση, μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι.
Στις 13 Οκτωβρίου, η πηγή της οσμής παρέμενε αδιευκρίνιστη, ενώ οι έλεγχοι στεγανότητας στα δίκτυα που εξετάστηκαν δεν είχαν εντοπίσει διαρροή φυσικού αερίου. Περίπου 4.000 μαθητές επηρεάζονταν από την αναστολή λειτουργίας του συγκροτήματος, με την επιστροφή στις αίθουσες να εξαρτάται από την ολοκλήρωση της διερεύνησης και τις σχετικές αποφάσεις των αρμοδίων.
Η περίπτωση της Γκράβας διαφέρει ουσιαστικά από την πτώση παραθύρου στο Μεσολόγγι και την αποκόλληση σοβά στα Βασιλικά. Δεν πρόκειται για τον ίδιο μηχανισμό κινδύνου ούτε για περιστατικά που μπορούν να εξισωθούν τεχνικά. Υπάρχει, ωστόσο, ένα κοινό ζήτημα δημόσιας ευθύνης: η ανάγκη να διασφαλίζεται ότι οι μαθητές βρίσκονται σε περιβάλλον κατάλληλο για την εκπαίδευσή τους.
Και εδώ προκύπτει μια κρίσιμη διάσταση. Η ασφάλεια ενός σχολείου δεν κρίνεται μόνο από το αν έχει συμβεί κάποιο ατύχημα. Κρίνεται και από το αν υπάρχουν αξιόπιστοι έλεγχοι, σαφείς διαδικασίες αντιμετώπισης κινδύνων και έγκαιρη ενημέρωση της σχολικής κοινότητας όταν εμφανίζονται ενδείξεις προβλήματος.
Το πρόβλημα δεν λύνεται με αυτοψίες μετά το ατύχημα
Κάθε φορά που ένα κομμάτι της σχολικής υποδομής καταλήγει πάνω σε μαθητή, η συζήτηση επικεντρώνεται εύλογα στις συνθήκες του περιστατικού και στις ευθύνες που ενδεχομένως προκύπτουν. Το ουσιαστικότερο, όμως, είναι να διαπιστωθεί αν ο κίνδυνος μπορούσε να είχε εντοπιστεί νωρίτερα.
Χρειάζεται να διερευνηθεί τι προκάλεσε την αποκόλληση του παραθύρου στο Νεοχώρι, αν είχαν καταγραφεί προηγουμένως φθορές, πότε πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος τεχνικός έλεγχος και ποια μέτρα συντήρησης είχαν ληφθεί. Αντίστοιχα, η πτώση του σοβά στα Βασιλικά απαιτεί έλεγχο της οροφής και της υπόλοιπης αίθουσας, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχουν πρόσθετοι κίνδυνοι. Τα αποτελέσματα αυτών των ελέγχων πρέπει να καθορίσουν τις επόμενες παρεμβάσεις, όχι να περιοριστούν σε μια τυπική καταγραφή του συμβάντος.
Παράλληλα, η πολιτεία και οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να διασφαλίσουν ότι η συντήρηση δεν πραγματοποιείται αποσπασματικά, μόνο όταν εμφανίζεται ένα πρόβλημα ή όταν έχει ήδη τραυματιστεί κάποιος. Απαιτείται προγραμματισμένος έλεγχος των κτιριακών εγκαταστάσεων, ιεράρχηση των παρεμβάσεων με βάση τον κίνδυνο, επαρκής χρηματοδότηση και σαφής κατανομή ευθυνών μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.
Εξίσου σημαντική είναι η διαφάνεια. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να γνωρίζουν αν έχουν πραγματοποιηθεί οι αναγκαίοι έλεγχοι, ποιες εργασίες εκκρεμούν και ποια μέτρα λαμβάνονται για την προστασία των παιδιών. Η ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται στην καθησυχαστική διαβεβαίωση ότι «όλα είναι υπό έλεγχο», αλλά σε τεχνικά δεδομένα και τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Η συντήρηση των σχολείων είναι επένδυση στην εκπαίδευση
Η συζήτηση για τα σχολικά κτίρια συνδέεται συχνά με το κόστος των επισκευών, τις διαθέσιμες πιστώσεις και τις προτεραιότητες των δήμων. Όμως, όταν πρόκειται για την ασφάλεια των μαθητών, η συντήρηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα δαπάνη που μετατίθεται για το επόμενο οικονομικό έτος.
Η πρόληψη είναι συνήθως αποτελεσματικότερη από την αντιμετώπιση των συνεπειών ενός ατυχήματος. Ένα οργανωμένο σύστημα τεχνικών ελέγχων μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα φθορές σε παράθυρα, οροφές, ηλεκτρολογικές και άλλες εγκαταστάσεις, επιτρέποντας την προτεραιοποίηση των απαραίτητων εργασιών πριν προκύψει τραυματισμός ή διακοπή της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Ταυτόχρονα, η κατάσταση των σχολικών υποδομών επηρεάζει την καθημερινότητα ολόκληρης της εκπαιδευτικής κοινότητας. Όταν ένα σχολείο κλείνει, όταν μια τάξη τίθεται εκτός λειτουργίας ή όταν μαθητές και εκπαιδευτικοί αναγκάζονται να προσαρμοστούν σε έκτακτες συνθήκες, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις επισκευές. Αφορούν τον χρόνο διδασκαλίας, την οικογενειακή οργάνωση και, κυρίως, την εμπιστοσύνη ότι το σχολείο αποτελεί έναν ασφαλή χώρο.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να αναζητούνται κάθε φορά εκ των υστέρων οι υπεύθυνοι, αλλά να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που θα μειώνει τις πιθανότητες να επαναληφθούν ανάλογα περιστατικά.
About the Author
