Κάνε κλικ και δες περισσότερο thesnewsline.com στην αναζήτηση της Google
Γιατί αμφισβητείται η νομιμότητα του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, τι ισχύει όταν δύο κράτη δεν έχουν οριοθετήσει τις θαλάσσιες ζώνες τους και γιατί η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ζητήσει την έγγραφη έγκριση της Τουρκίας για τις έρευνες στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο; Στο επίκεντρο βρίσκεται και η υπόθεση του γερμανικού πλοίου KOBI REUGG στην Κάσο, καθώς και οι κινήσεις που αποδίδονται σε γαλλική εταιρεία στην περιοχή της Κρήτης.
Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα σύνθετο ζήτημα διεθνούς δικαίου, το οποίο δεν αφορά μόνο τις διπλωματικές αντιπαραθέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά και τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών στην υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Η βασική διάκριση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση είναι ότι άλλο πράγμα αποτελεί η ύπαρξη ενός κυριαρχικού δικαιώματος στη θάλασσα και άλλο η τελική οριοθέτησή του με ένα γειτονικό κράτος.
Το γεγονός ότι δεν έχει υπογραφεί συμφωνία οριοθέτησης δεν σημαίνει ότι μια θαλάσσια περιοχή είναι νομικά «αδέσποτη» ούτε ότι τρίτο κράτος αποκτά δικαίωμα να εγκρίνει ή να απαγορεύει μονομερώς τις δραστηριότητες ενός άλλου κράτους.
1. Γιατί αμφισβητείται το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο
Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 2019 από την Τουρκία και την τότε κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης. Με αυτό επιχειρήθηκε η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο, με μια γραμμή η οποία αγνοεί ουσιαστικά τη γεωγραφική θέση και τη θαλάσσια επήρεια μεγάλων ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος και η Ρόδος.
Η ελληνική αντίδραση βασίζεται σε συγκεκριμένες διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Το άρθρο 121 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Στην παράγραφο 2 ορίζει ότι τα νησιά, όπως και οι υπόλοιπες χερσαίες περιοχές, διαθέτουν χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Εξαίρεση αποτελούν οι βράχοι που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή, σύμφωνα με την παράγραφο 3.
Η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος δεν αποτελούν ακατοίκητους βράχους. Πρόκειται για κατοικημένα νησιά με οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα, τα οποία διαθέτουν, συνεπώς, θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου.
Επιπλέον, το άρθρο 74 της UNCLOS, για την οριοθέτηση της ΑΟΖ, και το άρθρο 83, για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, προβλέπουν ότι αυτή πρέπει να πραγματοποιείται με συμφωνία μεταξύ των ενδιαφερόμενων κρατών, στη βάση του διεθνούς δικαίου και με στόχο την επίτευξη δίκαιης λύσης.
Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση UNCLOS. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοεί όλες τις αρχές της. Ορισμένοι βασικοί κανόνες της Σύμβασης, όπως το δικαίωμα των νησιών να διαθέτουν θαλάσσιες ζώνες, αντανακλούν εθιμικό διεθνές δίκαιο και δεσμεύουν και κράτη που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη.
Υπάρχει, πάντως, μια σημαντική νομική διευκρίνιση: η ύπαρξη δικαιώματος ενός νησιού σε ΑΟΖ δεν σημαίνει ότι αυτό θα λάβει υποχρεωτικά πλήρη επήρεια σε κάθε μελλοντική οριοθέτηση. Τα διεθνή δικαστήρια εξετάζουν τη γεωγραφία, τις σχετικές ακτογραμμές και τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης, προκειμένου να καταλήξουν σε δίκαιη λύση. Αυτό, όμως, δεν δικαιολογεί τον εκ των προτέρων αποκλεισμό μεγάλων ελληνικών νησιών από την οριοθέτηση.
Τι σημαίνει νομικά η συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης;
Εδώ χρειάζεται να γίνει μια διάκριση ανάμεσα στην ισχύ μιας διμερούς συμφωνίας για τα συμβαλλόμενα κράτη και στη δυνατότητά της να επηρεάσει τρίτα κράτη.
Σύμφωνα με το άρθρο 34 της Σύμβασης της Βιέννης του 1969 για το Δίκαιο των Συνθηκών, μια συνθήκη δεν δημιουργεί υποχρεώσεις ή δικαιώματα για τρίτο κράτος χωρίς τη συναίνεσή του.
Επομένως, ακόμη και αν Τουρκία και Λιβύη θεωρούν ότι το μνημόνιο δεσμεύει τις μεταξύ τους σχέσεις, δεν μπορούν με μια διμερή συμφωνία να καταργήσουν ή να περιορίσουν δικαιώματα της Ελλάδας που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.
Αυτός είναι και ο πυρήνας της ελληνικής θέσης: το μνημόνιο δεν μπορεί να αντιταχθεί στην Ελλάδα ούτε να αποτελέσει νόμιμη βάση για την αμφισβήτηση των δικαιωμάτων της σε θαλάσσιες περιοχές που συνδέονται με τις ελληνικές ακτές και τα νησιά.
Στο ίδιο πνεύμα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του της 12ης Δεκεμβρίου 2019, επισήμανε ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντί τους.
Χρειάζεται, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι δεν υπάρχει διεθνής δικαστική απόφαση που να έχει ακυρώσει συνολικά το μνημόνιο. Η νομική αμφισβήτηση αφορά πρωτίστως τη δυνατότητά του να παράγει αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών και τη συμβατότητα της οριοθέτησης με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
2. Τι συμβαίνει όταν δεν έχει οριοθετηθεί μία ΑΟΖ;
Ένα από τα συχνότερα επιχειρήματα που προβάλλονται στις ελληνοτουρκικές διαφορές είναι ότι, εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί οριοθέτηση μιας ΑΟΖ, καμία από τις δύο χώρες δεν μπορεί να προχωρήσει σε δραστηριότητες χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την άλλη.
Η θέση αυτή είναι νομικά υπεραπλουστευμένη.
Η ΑΟΖ δεν δημιουργείται αποκλειστικά με την υπογραφή μιας διμερούς συμφωνίας. Πρόκειται για θαλάσσια ζώνη στην οποία το παράκτιο κράτος διαθέτει συγκεκριμένα κυριαρχικά δικαιώματα, τα οποία προβλέπονται από το Διεθνές Δίκαιο.
Το άρθρο 56 της UNCLOS αναγνωρίζει στο παράκτιο κράτος κυριαρχικά δικαιώματα για την εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πόρων της ΑΟΖ, καθώς και δικαιοδοσία για συγκεκριμένες οικονομικές δραστηριότητες.
Αντίστοιχα, το άρθρο 77 προβλέπει ότι τα δικαιώματα του παράκτιου κράτους στην υφαλοκρηπίδα υπάρχουν αυτοδικαίως και εξ υπαρχής, χωρίς να απαιτείται κατοχή ή ειδική διακήρυξη.
Αυτό σημαίνει ότι η μη οριοθέτηση δεν συνεπάγεται απουσία δικαιωμάτων.
Τι προβλέπεται μέχρι να υπάρξει συμφωνία;
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στις παραγράφους 3 των άρθρων 74 και 83 της UNCLOS.
Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν ότι, όσο εκκρεμεί η τελική οριοθέτηση, τα ενδιαφερόμενα κράτη οφείλουν:
- Να καταβάλλουν προσπάθειες για τη σύναψη προσωρινών πρακτικών διευθετήσεων.
- Να ενεργούν με πνεύμα κατανόησης και συνεργασίας.
- Να αποφεύγουν ενέργειες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο ή να παρεμποδίσουν την επίτευξη τελικής συμφωνίας.
Με άλλα λόγια, η εκκρεμότητα της οριοθέτησης δεν δημιουργεί ένα καθεστώς απόλυτης απαγόρευσης κάθε δραστηριότητας. Δημιουργεί, όμως, υποχρέωση αυτοσυγκράτησης και συνεργασίας.
Στην πράξη, η διάκριση αφορά και το είδος της δραστηριότητας. Άλλο είναι μια γεωφυσική έρευνα που συνδέεται με την εξερεύνηση της υφαλοκρηπίδας και ενδεχομένως τους φυσικούς της πόρους και άλλο μια έρευνα για την όδευση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η δεύτερη δεν συνεπάγεται αυτομάτως εκμετάλλευση φυσικών πόρων ούτε αποτελεί από μόνη της άσκηση δικαιώματος εξόρυξης.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
3. Γιατί η Ελλάδα δεν έχει υποχρέωση να ζητήσει γραπτή έγκριση της Τουρκίας για τις έρευνες του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου
Το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, μέσω του έργου Great Sea Interconnector (GSI), αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της διαφοράς ανάμεσα στην ενημέρωση ενός κράτους και στην αναγνώριση δικαιοδοσίας του.
Η ελληνική θέση είναι ότι οι έρευνες για την όδευση και την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου πραγματοποιούνται βάσει των αδειών που έχουν εκδοθεί από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές. Ως εκ τούτου, η Αθήνα δεν αναγνωρίζει δικαίωμα της Άγκυρας να εγκρίνει ή να απορρίπτει τις συγκεκριμένες εργασίες.
Το βασικό νομικό επιχείρημα βρίσκεται στο άρθρο 79 της UNCLOS, το οποίο αφορά τα υποθαλάσσια καλώδια και τους αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα.
Η παράγραφος 1 αναγνωρίζει σε όλα τα κράτη το δικαίωμα να εγκαθιστούν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου. Η παράγραφος 2 προβλέπει ότι το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να παρεμποδίζει την εγκατάσταση ή τη συντήρηση των καλωδίων, με την επιφύλαξη των εύλογων μέτρων που δικαιούται να λαμβάνει για την εξερεύνηση της υφαλοκρηπίδας, την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος.
Υπάρχει, μάλιστα, μια ιδιαίτερα σημαντική νομική λεπτομέρεια στην παράγραφο 3: η ρητή συναίνεση του παράκτιου κράτους για τη χάραξη της διαδρομής αφορά τους αγωγούς και όχι τα υποθαλάσσια καλώδια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εργασία που σχετίζεται με ένα καλώδιο απαλλάσσεται από οποιαδήποτε αδειοδότηση ή νομική υποχρέωση. Πρέπει να διακρίνεται η εγκατάσταση του καλωδίου από τις προηγούμενες ερευνητικές εργασίες, ενώ λαμβάνονται υπόψη τα δικαιώματα του παράκτιου κράτους, η φύση της έρευνας και η ακριβής θαλάσσια περιοχή.
Ειδικά στην περίπτωση του GSI, η Ελλάδα έχει προχωρήσει στην αδειοδότηση των εργασιών, ενώ η Τουρκία δεν αναγνωρίζεται από την Αθήνα ως αρμόδια αρχή για την παροχή άδειας στις συγκεκριμένες περιοχές.
Ενημέρωση δεν σημαίνει αίτημα άδειας (ωστόσο ναι μεν αλλά…)
Στη διπλωματία υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη ρηματική διακοίνωση (Note Verbale), την ενημέρωση και την αίτηση συναίνεσης.
Μια χώρα μπορεί να ενημερώσει μια άλλη για μια δραστηριότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αναγνωρίζει δικαιώματα της δεύτερης στην περιοχή ή ότι ζητά την έγκρισή της.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην υπόθεση της Γαλλίας και της εταιρείας που συμμετέχει στην υλοποίηση του καλωδίου.
Σύμφωνα με τις κυβερνητικές διευκρινίσεις, η γαλλική διπλωματική επικοινωνία με την Τουρκία είχε χαρακτήρα ενημέρωσης και όχι αίτησης άδειας. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διευκρίνισε στις 9 Νοεμβρίου ότι η γαλλική επικοινωνία δεν συνιστούσε αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας, ενώ υπογράμμισε ότι οι απαραίτητες άδειες είχαν ζητηθεί από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Η διάκριση έχει ουσιαστική σημασία: η διπλωματική ενημέρωση μπορεί να αποτελεί μέσο αποφυγής εντάσεων και διασφάλισης της ομαλής διεξαγωγής μιας δραστηριότητας, χωρίς να μεταβάλλει το νομικό καθεστώς μιας περιοχής.
Επομένως, η αποστολή μιας ρηματικής διακοίνωσης από τη Γαλλία προς την Τουρκία δεν συνεπάγεται αυτομάτως αναγνώριση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, αποδοχή τουρκικών αξιώσεων ή παραίτηση από ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Αντίστοιχα, η έκδοση NAVTEX από την Τουρκία δεν ακυρώνει αυτομάτως τις ελληνικές άδειες. Οι NAVTEX είναι ναυτιλιακές αγγελίες που ενημερώνουν τα πλοία για δραστηριότητες ή κινδύνους στη θάλασσα. Δεν αποτελούν τίτλους κυριαρχίας ούτε πράξεις οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.
Ακολουθεί όμως ένα “ναι μεν αλλά…”
4. Το KOBI RUEGG στην Κάσο και η τουρκική προσπάθεια να εμφανιστεί ως αρμόδια για τις έρευνες
Ένα προηγούμενο περιστατικό, το οποίο παρουσιάζει ενδιαφέρον για τη σημερινή αντιπαράθεση, αφορά το ερευνητικό πλοίο KOBI RUEGG, που πραγματοποίησε γεωφυσικές έρευνες νοτιοανατολικά της Κρήτης, στην ευρύτερη περιοχή της Κάσου.
Οι έρευνες συνδέονταν με το υποθαλάσσιο καλωδιακό σύστημα οπτικών ινών East to Med Corridor, το οποίο σχεδιάζεται να συνδέσει την Ασία με την Ευρώπη, μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ελλάδας.
Το πλοίο είχε υποβάλει αίτηση στις ελληνικές αρχές για τη χορήγηση άδειας ερευνών και την έκδοση NAVTEX. Η σχετική άδεια εγκρίθηκε με αριθμό 2461/2.10.2026.
Η Τουρκία, ωστόσο, εξέδωσε δική της NAVTEX για τις ίδιες ερευνητικές δραστηριότητες, υποστηρίζοντας ότι αυτές πραγματοποιούνται με τη συγκατάθεση των τουρκικών αρχών.
Εδώ βρίσκεται το διπλωματικό ενδιαφέρον της υπόθεσης.
Σύμφωνα με άρθρο των Data Journalists “Το Αιγαίο «υπό συγκατάθεση»” (10/11/2026), η γερμανική εταιρεία FUGRO, που διαχειρίζεται το ερευνητικό πλοίο KOBI REUGG, ενημέρωσε στις 14 Οκτωβρίου την ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία για προγραμματισμένες εργασίες από τις 21 έως τις 28 Οκτωβρίου. Στο αρχικό μήνυμα φέρεται να περιέγραφε την περιοχή ως «τουρκικά ύδατα», διατύπωση που στη συνέχεια διορθώθηκε.
Μία ημέρα πριν από την έναρξη των ερευνών, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι οι εργασίες πραγματοποιούνταν με τη δική της έγκριση. Ακολούθησε ανταλλαγή ελληνικών και τουρκικών αγγελιών, με την Άγκυρα να χρησιμοποιεί στη συνέχεια τον όρο «συγκατάθεση». Το περιστατικό εγείρει ερωτήματα για την επικοινωνία της εταιρείας με τις τουρκικές αρχές και για την προσπάθεια της Άγκυρας να εμφανίσει την περιοχή ως χώρο δικής της δικαιοδοσίας.
Ποια ήταν η ουσία της τουρκικής κίνησης;
Η σημασία της τουρκικής NAVTEX δεν περιορίζεται στην ενημέρωση της ναυσιπλοΐας. Με την επίκληση προηγούμενης τουρκικής συγκατάθεσης, η Άγκυρα επιχείρησε να δημιουργήσει την εικόνα ότι έχει λόγο και αρμοδιότητα για την πραγματοποίηση ερευνών στην περιοχή.
Αυτό είναι ένα από τα εργαλεία της τουρκικής διπλωματικής πρακτικής: η επανάληψη συγκεκριμένων ισχυρισμών μέσα από ανακοινώσεις, NAVTEX και αλληλογραφία με εταιρείες ή πλοία, με στόχο να διατηρούνται ενεργές οι διεκδικήσεις της.
Ωστόσο, η έκδοση μιας NAVTEX ή η δήλωση ότι ένα πλοίο έλαβε τουρκική έγκριση δεν δημιουργεί από μόνη της νομικό δικαίωμα στην περιοχή. Ούτε η αποστολή ενημέρωσης προς τουρκικές αρχές ισοδυναμεί αυτομάτως με αναγνώριση των αξιώσεών τους.
Αυτό που έχει σημασία είναι το περιεχόμενο της επικοινωνίας, η νομική βάση της δραστηριότητας και το εάν έχει υπάρξει πράξη που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αποδοχή συγκεκριμένης δικαιοδοσίας.
5. Η γαλλική εταιρεία και η ρηματική ανακοίνωση
Η υπόθεση του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς επαναφέρει το ερώτημα εάν οι εταιρείες που αναλαμβάνουν υποθαλάσσιες εργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο ή (μία κυβέρνηση άλλης χώρας) πρέπει να ενημερώνουν την Τουρκία για τις κινήσεις τους.
Η Γαλλία προχώρησε σε διπλωματική επικοινωνία με την Τουρκία, μέσω ρηματικής διακοίνωσης. Η κίνηση αυτή προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις στην Ελλάδα, καθώς τέθηκε το ερώτημα εάν η γαλλική πλευρά αναγνώρισε με αυτόν τον τρόπο την ανάγκη τουρκικής έγκρισης για τις έρευνες.
Οι επιχειρηματικές συνδέσεις της Meridiam με την Τουρκία
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι επιχειρηματικές συνδέσεις της Meridiam με την Τουρκία. Να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι η Meridiam (Γαλλία) κατέχει το 66% της GSI και συμμετέχει στην επένδυση, τη χρηματοδότηση και τη διοίκηση του έργου., η ΑΔΜΗΕ: Κατέχει το 34% της GSI και παραμένει ο φορέας προώθησης του έργου (Project Promoter) και η Nexans (Γαλλία): Έχει αναλάβει τον σχεδιασμό, την κατασκευή και την προμήθεια του υποθαλάσσιου καλωδιακού συστήματος, καθώς και τις σχετικές εργασίες εγκατάσταση
Όπως αναφέρεται στο άρθρο των Data Journalists, το γαλλικό επενδυτικό fund Meridiam διατηρεί παρουσία στην Κωνσταντινούπολη και έχει αναπτύξει σημαντική δραστηριότητα στον τομέα των υποδομών στην Τουρκία, με έμφαση στις νοσοκομειακές εγκαταστάσεις. Την τελευταία δεκαετία έχει συνδεθεί με την κατασκευή τεσσάρων μεγάλων νοσοκομείων, σε Γκαζιαντέπ, Προύσα, Άδανα και Ελαζίγ. Παράλληλα, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, εξετάζει τη συμμετοχή της στους διαγωνισμούς για την ιδιωτικοποίηση των δύο μεγάλων γεφυρών του Βοσπόρου, σε συνεργασία με τον τουρκικό κατασκευαστικό όμιλο Makyol.
Η τουρκική αντίδραση και η νέα NAVTEX της 11ης Νοεμβρίου
Η ένταση κλιμακώθηκε στις 10 και 11 Νοεμβρίου, όταν η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι οι έρευνες του Abeille Marengo πραγματοποιούνται σε περιοχή της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και ότι δεν έχει δοθεί η απαραίτητη τουρκική συγκατάθεση.
Στις 11 Νοεμβρίου, η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία απάντησε με αντι-NAVTEX, χαρακτηρίζοντας άκυρη και ανίσχυρη την τουρκική αγγελία.
Η ελληνική ανακοίνωση επανέλαβε ότι οι συντεταγμένες των ερευνών βρίσκονται σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και την ελληνική νομοθεσία. Παράλληλα, έγινε αναφορά στις τρεις σχετικές εγκρίσεις που έχουν εκδοθεί από τις ελληνικές αρχές, τον Ιούνιο του 2024, τον Φεβρουάριο του 2026 και στις 6 Νοεμβρίου 2026.
Το νέο επεισόδιο επιβεβαιώνει ότι η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την υλοποίηση ενός ενεργειακού έργου.
Ιωάννης Μάζης: «Δώσαμε στην Τουρκία όπλο για νέες διεκδικήσεις» – Τι υποστηρίζει για το καλώδιο και τη γαλλική ενημέρωση
Σαφείς ενστάσεις για τους διπλωματικούς χειρισμούς της Αθήνας στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου διατυπώνει ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης. Σε νεότερη παρέμβασή του στη Ναυτεμπορική TV, εστιάζει στη γαλλική διπλωματική ενημέρωση της Τουρκίας, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα για τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η ενημέρωση ενός τρίτου κράτους για εργασίες πόντισης καλωδίου δεν είναι μια αμιγώς τυπική διαδικασία. Επικαλούμενος το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, υποστηρίζει ότι μια ξεχωριστή διπλωματική επικοινωνία προς την Τουρκία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα υπέρ των διεκδικήσεών της. Αντιθέτως, θεωρεί ότι η ενημέρωση των ναυτιλλομένων μέσω NAVTEX είναι η ενδεδειγμένη διαδικασία. Σε παλαιότερη παρέμβασή του είχε χαρακτηρίσει μια ειδική ενημέρωση της Τουρκίας «υποτέλεια».
Ιδιαίτερη σημασία δίνει στο περιεχόμενο της γαλλικής διπλωματικής επικοινωνίας. Όπως διευκρίνισε, δεν έχει δει ο ίδιος το σχετικό έγγραφο και βασίζεται στις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί. Ζητά, επομένως, να δοθεί στη δημοσιότητα και να ενημερωθεί η Βουλή, ώστε να αποσαφηνιστεί εάν η Γαλλία ενήργησε εκ μέρους της Ελλάδας και με ποια ακριβώς διατύπωση. Εκτιμά ότι η Τουρκία θα μπορούσε να επικαλεστεί την επικοινωνία αυτή στο μέλλον, ακόμη και στο πλαίσιο των διεκδικήσεών της που συνδέονται με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Ο κ. Μάζης, μιλώντας στο Kontra Channel, δήλωσε πως αναφέρεται πως το γαλλικό έγγραφο ξεκινάει με τη φράση “Η Γαλλία εκ μέρους της Ελλάδος ενημερώνει την Τουρκία…”, ένα στοιχείο που αν ισχύει, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι πολύ σοβαρό και ζημιώνει τα εθνικά συμφέροντα.
Παράλληλα, ο Ιωάννης Μάζης επαναφέρει την πρόταση για ανακήρυξη ελληνικής ΑΟΖ και οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται σαφέστερη και πιο αποφασιστική ελληνική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο. Η βασική του προειδοποίηση είναι ότι η Αθήνα πρέπει να εξετάζει όχι μόνο τον άμεσο πρακτικό χαρακτήρα κάθε διπλωματικής κίνησης, αλλά και το πώς αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολιτικά και νομικά από την Άγκυρα.
Τι πρέπει τελικά να προσέξει η ελληνική διπλωματία;
Οι τρεις υποθέσεις, το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, το KOBI RUEGG και το Abeille Marengo, συνδέονται από ένα κοινό στοιχείο: την προσπάθεια της Τουρκίας να διατηρεί ενεργές τις διεκδικήσεις της μέσα από διπλωματικές κινήσεις και πρακτικές επί του πεδίου.
Στο Διεθνές Δίκαιο, όμως, η επανάληψη μιας διεκδίκησης δεν αρκεί για να δημιουργήσει δικαίωμα. Ούτε μια μονομερής NAVTEX μπορεί να μεταβάλει τα όρια μιας υφαλοκρηπίδας ούτε μια διμερής συμφωνία μπορεί να δεσμεύσει τρίτο κράτος χωρίς τη συναίνεσή του.
Για την Ελλάδα, η κρίσιμη παράμετρος είναι να διατηρεί σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στην ενημέρωση, τη διπλωματική συνεννόηση και την αναγνώριση δικαιοδοσίας. Η αποφυγή μιας έντασης στη θάλασσα δεν πρέπει να συγχέεται με την αποδοχή μιας νομικής θέσης που δεν αναγνωρίζει.
Η ουσία δεν βρίσκεται στο ποιος εκδίδει περισσότερες NAVTEX, αλλά στο ποιος διαθέτει τη νομική βάση για να ασκεί τα δικαιώματα που επικαλείται.
Νομικές διατάξεις και βασικές πηγές
- UNCLOS (1982): Άρθρα 56, 74, 77, 79, 83 και 121.
- Σύμβαση της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών (1969): Άρθρο 34.
- Νόμος 4001/2011: Άρθρο 156, για τον προσδιορισμό των εξωτερικών ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης.
- Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 12 Δεκεμβρίου 2019
(Κεντρική φωτογραφία από vesselfinder)
About the Author
